Υπόθεση Χάνινγκ: Συναγερμός στις δυτικές μυστικές υπηρεσίες – Ανησυχία για το εύρος της κατασκοπείας

 Σάββατο, 10-10-26

Η αποκάλυψη για τις διεθνείς επαφές του πρώην επικεφαλής των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών διευρύνουν την υπόθεση, προκαλώντας ανησυχία στις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών για την έκταση της διαρροής και τις πιθανές επιπτώσεις της

Έντονη είναι η δυσφορία και η ανησυχία στις υπηρεσίες πληροφοριών των συμμάχων της Γερμανίας, καθώς όσο περνούν οι μέρες από τη σύλληψη του πρώην επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Πληροφοριών (BND), Αουγκούστ Χάνινγκ, για κατασκοπεία για λογαριασμό τρίτου κράτους και εσχάτη προδοσία, τόσο περισσότερο αποκαλύπτεται το εύρος της υπόθεσης.

Η υπόθεση αφορά περίπου 2.000 διαβαθμισμένα έγγραφα που φέρεται να του παρέδιδε επί χρόνια πρώην στενός συνεργάτης του, ενώ δημοσίευμα του γερμανικού περιοδικού Spiegel αποκαλύπτει ότι ο 80χρονος πρώην επικεφαλής των γερμανικών μυστικών υπηρεσιών διατηρούσε μακροχρόνιες επαφές με πρώην ανώτερο Κινέζο στρατηγό.

Η σύλληψη του Χάνινγκ, την Τρίτη, προκάλεσε πανικό στις γερμανικές υπηρεσίες πληροφοριών, σε μια περίοδο κατά την οποία η κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς επιχειρεί να διευρύνει τις αρμοδιότητες της BND και να ενισχύσει τη θέση της στο διεθνές περιβάλλον κατασκοπείας. Παράλληλα, η υπόθεση τουλάχιστον για το εσωτερικό της Γερμανίας προκαλεί ερωτήματα για την προστασία των κρατικών μυστικών και τους κινδύνους που ενδέχεται να δημιουργούν οι επαγγελματικές δραστηριότητες πρώην στελεχών των υπηρεσιών πληροφοριών μετά την αποχώρησή τους από το Δημόσιο.

Σύμφωνα με τους ομοσπονδιακούς εισαγγελείς, ο Χάνινγκ λάμβανε απόρρητο υλικό από τον πρώην επικεφαλής του ιδιαίτερου γραφείου του, Μάνφρεντ Ντ., ο οποίος παρέμεινε σε ανώτερη θέση στην BND μέχρι τον Μάρτιο του 2026. Οι αρχές υποστηρίζουν ότι ο Χάνινγκ χρησιμοποίησε τις πληροφορίες για να εξυπηρετήσει τις ιδιωτικές συμβουλευτικές δραστηριότητές του.

Ο δικηγόρος του αρνείται ότι ο πελάτης του έβλαψε τα γερμανικά συμφέροντα. Παρότι ο Χάνινγκ δεν έχει κατηγορηθεί από τους εισαγγελείς ότι κατασκόπευε για λογαριασμό της Ρωσίας (αν και διατηρούσε επαφές με τη Μόσχα), τις μέρες μετά από τη σύλληψη του στην επιφάνεια έχουν έρθει πιθανές συναλλαγές με το Αζερμπαϊτζάν, το Καζακστάν και τώρα με την Κίνα. Σχετικά με αυτά τα δημοσιεύματα, η μόνη αντίδραση που υπάρχει είναι από την πλευρά του Αζερμπαϊτζάν, που διέψευσε τις πληροφορίες για συνεργασία του με τον Χάνινγκ.

Σε δηλώσεις του στη γερμανική εφημερίδα WELT, ο δικηγόρος του Χάνινγκ παραδέχθηκε ότι ο πελάτης του είχε στην κατοχή του εμπιστευτικά έγγραφα, απέρριψε όμως τον ισχυρισμό ότι διαβίβασε πληροφορίες εις βάρος της Γερμανίας ή ότι πληρώθηκε για κάτι τέτοιο.

«Βρισκόταν στην κατοχή του εμπιστευτικά έγγραφα. Ωστόσο, είναι ανακριβής ο ισχυρισμός ότι διαβίβασε πληροφορίες που περιέχονταν σε αυτά εις βάρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας — πόσο μάλλον έναντι αμοιβής. Η περαιτέρω έρευνα θα το αποδείξει», δήλωσε ο συνήγορος. Σε δήλωσή του στο Spiegel, ο δικηγόρος υποστήριξε επίσης ότι ο πελάτης του διώκεται άδικα και δεν έχει βλάψει τα γερμανικά συμφέροντα.

Το δημοσίευμα για τις επαφές με την Κίνα

Στο μεταξύ, το Spiegel αναφέρει ότι ο Χάνινγκ διατηρούσε επί χρόνια επαφές με τον πρώην ανώτερο Κινέζο στρατηγό Γουάνγκ Τζιαντζένγκ, ο οποίος είχε ειδίκευση σε γερμανικά ζητήματα.

Σύμφωνα με το περιοδικό, ο πρώην επικεφαλής της BND είχε ταξιδέψει αρκετές φορές στην Κίνα μετά την αποχώρησή του από την υπηρεσία το 2005. Εκεί γνώρισε τον Γουάνγκ, ο οποίος είχε υπηρετήσει ως αξιωματούχος στην κινεζική πρεσβεία στην πρώην κομμουνιστική Ανατολική Γερμανία. Ο πρώην στρατηγός φέρεται να είχε ασχοληθεί εκτενώς με τη Γερμανία και να είχε μεταφράσει αρκετά γερμανικά βιβλία στα κινεζικά.

Οι πληροφορίες για τις επαφές αυτές προστίθενται στο ευρύτερο δίκτυο διεθνών σχέσεων που ανέπτυξε ο Χάνινγκ μετά την αποχώρησή του από τις γερμανικές κρατικές υπηρεσίες. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν έχει ανακοινωθεί από τις εισαγγελικές αρχές ότι οι επαφές του με τον Κινέζο πρώην στρατηγό συνδέονται με τα αδικήματα που διερευνώνται.

Οι επιχειρηματικές σχέσεις με τη Ρωσία και την Ασία

Μετά την αποχώρησή του από τη θέση του στην BND, ο Χάνινγκ πέρασε γρήγορα στον ιδιωτικό τομέα. Τον Ιούλιο του 2010 ίδρυσε μαζί με τη σύζυγό του την εταιρεία συμβούλων Hanning Consult. Σύμφωνα με τους εισαγγελείς, την άνοιξη της ίδιας χρονιάς ο Μάνφρεντ Ντ. είχε συμφωνήσει να του παρέχει πληροφορίες από το εσωτερικό της BND έναντι αμοιβής. Οι αρχές υποστηρίζουν ότι ο Χάνινγκ αξιοποίησε στη συνέχεια το υλικό στις συμβουλευτικές δραστηριότητές του.

Ο πρώην επικεφαλής της BND συνδέθηκε επίσης με τον Γερμανό επιχειρηματία Σάμουελ Ντανίλοβιτς, ο οποίος διηύθυνε την ελβετική εταιρεία εταιρικής πληροφόρησης Pluteos. Ο Χάνινγκ ανέλαβε αργότερα την προεδρία της εταιρείας, στην οποία οι δύο άνδρες εμφανίζονταν να έχουν επαγγελματικούς δεσμούς.

Το 2019 συμμετείχαν σε συνάντηση στη Μόσχα με αντικείμενο τις σχέσεις Ευρώπης και Ρωσίας. Στη συνάντηση έλαβαν μέρος Ρώσοι πολιτικοί και επιχειρηματικοί παράγοντες, ενώ, σύμφωνα με σχετική έκθεση, η προσάρτηση της Κριμαίας παρουσιάστηκε ως «αναγκαιότητα» και όχι ως επιλογή.

Σύμφωνα με σχετικό ρεπορτάζ του Politico, από το 2014 περίπου, ο Χάνινγκ συνεργαζόταν ως ανώτερος σύμβουλος με τη βρετανική εταιρεία G3. Αργότερα, σύμφωνα με γερμανικά μέσα, ανέλαβε την εποπτεία των δραστηριοτήτων της εταιρείας που αφορούσαν τη Ρωσία και τις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες.

Το 2019, ο Χάνινγκ προσκλήθηκε ως «επίτιμος προσκεκλημένος» σε συνάντηση αξιωματούχων και ειδικών από χώρες του Αρκτικού Συμβουλίου, η οποία διοργανώθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας της Ρωσίας. Της συνάντησης προήδρευσε ο τότε γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας, Νικολάι Πατρούσεφ, ένας από τους ισχυρότερους παράγοντες στον κύκλο ασφαλείας του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν.

Στο πλαίσιο του πολιτιστικού προγράμματος, οι συμμετέχοντες επισκέφθηκαν την απομακρυσμένη μονή στο νησί Βαλαάμ. Σε φωτογραφία από την επίσκεψη, ο Χάνινγκ εμφανίζεται δίπλα στον Πατρούσεφ.

Οι επαγγελματικές του σχέσεις και οι δημόσιες παρεμβάσεις του επεκτάθηκαν και σε ζητήματα που αφορούν τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το 2024, σε συνέντευξή του στο WELT TV, δήλωσε ότι θεωρούσε «πολύ πιθανό» ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι να γνώριζε για την επιχείρηση του 2022 που οδήγησε στην καταστροφή των αγωγών φυσικού αερίου Nord Stream.

Λίγες ημέρες αργότερα, ο Χάνινγκ προχώρησε περισσότερο, υποστηρίζοντας ότι πίσω από την επίθεση βρισκόταν συμφωνία μεταξύ ανώτερων Ουκρανών και Πολωνών αξιωματούχων. Έκτοτε, η Γερμανία έχει απαγγείλει κατηγορίες σε Ουκρανό υπήκοο, τον οποίο ταυτοποίησε μόνο ως Σερχίι Κ. Η δίκη του αναμενόταν να αρχίσει στο Αμβούργο τον Οκτώβριο.

Η υπόθεση απαγωγής που οδήγησε στην αποκάλυψη

Η έρευνα που έφερε στο προσκήνιο τα απόρρητα έγγραφα της BND ξεκίνησε από μια διαφορετική υπόθεση, η οποία αφορά την Κριστίνα Μπλοκ, κληρονόμο επιχειρηματικής αυτοκρατορίας στον χώρο των εστιατορίων με αντικείμενο το κρέας.

Η Μπλοκ κατηγορείται από την εισαγγελία του Αμβούργου ότι οργάνωσε την απαγωγή των δύο μικρότερων παιδιών της από τον πατέρα τους, Στέφαν Χένσελ, στη Δανία. Σύμφωνα με το κατηγορητήριο, η ίδια και δύο άνδρες ανέθεσαν σε ισραηλινή ομάδα ασφαλείας να αρπάξει τα παιδιά, ηλικίας τότε 10 και 13 ετών.

Οι δράστες φέρονται να φορούσαν μάσκες, να χτύπησαν τον Χένσελ και να μετέφεραν τα παιδιά από τη Δανία στη νότια Γερμανία. Τέσσερις ημέρες αργότερα, τα παιδιά επέστρεψαν στον πατέρα τους στη Δανία, κατόπιν δικαστικής απόφασης.

Τον Σεπτέμβριο του 2025, οι ερευνητές του Αμβούργου πραγματοποίησαν έρευνες στην κατοικία και στους επαγγελματικούς χώρους του Χάνινγκ, στο πλαίσιο της υπόθεσης αυτής. Οι αρχές υποπτεύονταν ότι ο πρώην επικεφαλής της BND και ένας απόστρατος αστυνομικός είχαν αναλάβει, έναντι αμοιβής άνω των 100.000 ευρώ, να «πάρουν» τα παιδιά κατά τη διαδρομή τους προς το σχολείο, τον Νοέμβριο του 2022.

Το σχέδιο τελικά απέτυχε, καθώς ο πατέρας αντιλήφθηκε ύποπτα πρόσωπα και ειδοποίησε τη δανική αστυνομία.

Κατά την έρευνα στους χώρους του Χάνινγκ, οι ερευνητές εντόπισαν περίπου 2.000 ψηφιακά έγγραφα της BND. Το εύρημα οδήγησε σε ξεχωριστή έρευνα για τον τρόπο με τον οποίο ο πρώην επικεφαλής της υπηρεσίας χειριζόταν ευαίσθητες κρατικές πληροφορίες. Τον Μάιο του 2026, την υπόθεση ανέλαβαν οι ομοσπονδιακοί εισαγγελείς.

Οι επιπτώσεις για τη Γερμανία και τις υπηρεσίες πληροφοριών

Η υπόθεση έρχεται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία για την BND. Μόλις την προηγούμενη εβδομάδα, οι Γερμανοί βουλευτές άρχισαν να συζητούν νομοσχέδιο της κυβέρνησης Μερτς που προβλέπει σημαντική διεύρυνση των εξουσιών της υπηρεσίας, με στόχο να ενισχυθεί η επιχειρησιακή της δυνατότητα και να επιστρέψει στις κορυφαίες θέσεις των διεθνών υπηρεσιών πληροφοριών.

Η χρονική συγκυρία είναι δύσκολη και για τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες ασφαλείας συνολικά. Καθώς οι υβριδικές επιθέσεις που αποδίδονται στη Ρωσία συνεχίζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη, κυβερνήσεις αναθεωρούν νομοθεσίες ασφαλείας δεκαετιών, επιδιώκοντας να δώσουν στις υπηρεσίες πληροφοριών περισσότερες αρμοδιότητες και μεγαλύτερη επιχειρησιακή ευελιξία.

Σύμφωνα με αξιωματούχους που μίλησαν στο Politico υπό καθεστώς ανωνυμίας, η υπόθεση είναι «καταστροφική για τη Γερμανία και τις δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών».

«Όλοι βρίσκονται σε κατάσταση σοκ. Η κλίμακα της υπόθεσης είναι τεράστια, ιδιαίτερα σε μια τέτοια συγκυρία», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η αποκάλυψη προέκυψε ενώ οι ερευνητές ασχολούνταν με μια εντελώς διαφορετική υπόθεση. Όπως εκτίμησε, είναι πιθανό να αποκαλυφθούν πολύ περισσότερα στοιχεία στη συνέχεια.

Ένας δεύτερος Ευρωπαίος αξιωματούχος εξήγησε ότι στις υπηρεσίες πληροφοριών καταγράφεται ποιος αποκτά πρόσβαση σε κάθε έγγραφο και πότε. Εάν, για παράδειγμα, ένας αναλυτής που ασχολείται με τον δεξιό εξτρεμισμό άρχιζε ξαφνικά να αναζητά πληροφορίες για την Κίνα, αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει υποψίες. Ωστόσο, όπως σημείωσε, ο επικεφαλής του ιδιαίτερου γραφείου έχει πρόσβαση σχεδόν στο σύνολο των πληροφοριών, οπότε η πρόσβαση σε ευαίσθητο υλικό δε θα προκαλούσε κατ’ ανάγκην υποψίες λόγω της υψηλόβαθμης θέσης του.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι επικεφαλής των ιδιαίτερων γραφείων συχνά παραμένουν στις θέσεις τους ακόμη και όταν αλλάζουν οι επικεφαλής των υπηρεσιών, εκτός εάν δε διατηρούν καλές σχέσεις με τον νέο προϊστάμενο. «Κάθε υπηρεσία πληροφοριών θα εξετάσει πλέον ποιες πληροφορίες είχε μοιραστεί με την BND και θα αξιολογήσει τη ζημιά που ενδέχεται να έχει προκληθεί», ανέφερε.

Ο Ρόντεριχ Κιζεβέτερ, βουλευτής των Χριστιανοδημοκρατών και μέλος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων του γερμανικού κοινοβουλίου, προειδοποίησε ότι στη Γερμανία υπάρχει ένα «πολύ εκτεταμένο δίκτυο» ανθρώπων που αξιοποιούν τις επαφές και τις γνώσεις για να επηρεάζουν την πολιτική του Βερολίνου προς όφελος ξένων κυβερνήσεων, όπως η Ρωσία και η Κίνα.

TO BHMA