Συνάντηση Τραμπ – Σι: Το κόκκινο χαλί, τα κλειστά χαρτιά και η διπλωματία του φαίνεσθαι

  Σάββατο, 26-9-26

Οι δύο πλευρές πέρασαν εβδομάδες συζητώντας τα τυπικά της επίσκεψης του Κινέζου ηγέτη στην Ουάσιγκτον, αφήνοντας σε μεγάλο βαθμό ανέγγιχτες τις μεγαλύτερες πηγές έντασης.

ΟΚινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ ήθελε η επερχόμενη επίσκεψή του στις ΗΠΑ να χαρακτηριστεί ως «κρατική επίσκεψη», το υψηλότερο επίπεδο διπλωματικής φαντασμαγορίας. Ο χαρακτηρισμός αυτός θα συνοδευόταν από τιμητική φρουρά, χαιρετισμό 21 κανονιοβολισμών και επίσημη υποδοχή στον Νοτιοδυτικό Κήπο του Λευκού Οίκου. Όταν φτάσει ο Σι θα περάσει το δικό του, αλλά η επίτευξη συμφωνίας απαίτησε εβδομάδες εργασίας.

Οι δύο πλευρές λογομάχησαν για το πώς θα αποκληθεί η επίσκεψη προτού η Ουάσιγκτον συναινέσει στα αιτήματα του Πεκίνου, ανέφεραν άτομα που συμμετείχαν στις προετοιμασίες, σηματοδοτώντας την πρώτη κρατική επίσκεψη για τον Κινέζο ηγέτη εδώ και πάνω από μια δεκαετία. Αυτή η σιωπηλή διαμάχη για έναν τίτλο, περισσότερο από οτιδήποτε είναι πιθανό να ανακοινωθεί στην Ουάσιγκτον αυτήν την εβδομάδα, αποτυπώνει το τι αφορά πραγματικά αυτή η σύνοδος κορυφής.

Ο Πρόεδρος Τραμπ προσφέρει την ίδια μεταχείριση με κόκκινο χαλί που του επιφύλαξε ο Σι στο Πεκίνο τον Μάιο και, πάνω από όλα, όπως δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου, θέλει να εντυπωσιάσει τον Κινέζο ομόλογό του και να διατηρήσει σταθερή τη σχέση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.

Επιμένοντας ώστε η υποδοχή του να ταιριάζει με εκείνη που επεφύλαξε στον Τραμπ στο Πεκίνο —ακόμη και ως προς τη διάρκεια της διήμερης επίσκεψης και το επίσημο δείπνο— πολιτικοί σύμβουλοι του Πεκίνου ανέφεραν ότι ο Σι ελπίζει να προβάλει την εικόνα ενός Κινέζου ηγέτη που γίνεται δεκτός ως ίσος προς ίσον από τον πρόεδρο της ισχυρότερης χώρας στον κόσμο, σε μια στιγμή που ο δικός του έλεγχος στην εξουσία παραμένει σταθερός αλλά οι πιέσεις γύρω του εντείνονται.

Οι άλυτες διαφορές και η προτεραιότητα στο «φαίνεσθαι»

Αυτό που κανένας από τους δύο άνδρες δεν είναι διατεθειμένος να κάνει είναι να υποχωρήσει ουσιαστικά στις διαφορές που καθορίζουν τη σχέση τους: την κούρσα για την κυριαρχία στην προηγμένη τεχνολογία, ιδίως στην τεχνητή νοημοσύνη, και έναν διευρυνόμενο ανταγωνισμό για γεωπολιτική επιρροή, δήλωσαν αξιωματούχοι και από τις δύο πλευρές.

Το γεγονός ότι και οι δύο πλευρές είναι τόσο προσηλωμένες στο θεατρικό κομμάτι αποτελεί από μόνο του μια αλλαγή πλεύσης. Επί δεκαετίες, οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ πίεζαν περισσότερο για συγκεκριμένα αποτελέσματα, ενώ οι Κινέζοι ηγέτες εκτιμούσαν το πρωτόκολλο, το «πρόσωπο» και τον σεβασμό. Αυτή τη φορά, τόσο ο Σι όσο και ο Τραμπ θέλουν η συνάντηση να φαίνεται καλή, μια ασυνήθιστη ευθυγράμμιση για δύο κυβερνήσεις που δεν παραχωρούν σχεδόν τίποτα η μία στην άλλη.

«Τα οπτικά χαρακτηριστικά φαίνεται να τίθενται σε προτεραιότητα και από τις δύο πλευρές, ακόμη και πάνω από την ουσία», δήλωσε ο Ντάνιελ Κρίτενμπρινκ, πρώην κορυφαίος αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ για την Ανατολική Ασία, ο οποίος τώρα εργάζεται στην εταιρεία συμβούλων Asia Group.

Η εσωτερική διάσταση για τον Κινέζο ηγέτη

Ο Ντέιβιντ Πέρντιου, πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Κίνα, συμμετείχε ενεργά ως διαμεσολαβητής μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, ενώ η προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Σούζι Ουάιλς έπαιξε σημαντικό ρόλο, σύμφωνα με τα άτομα που συμμετείχαν στις προετοιμασίες.

Ο Κρίτενμπρινκ διακρίνει μια στρατηγική κάτω από την ευγένεια, περιγράφοντάς την ως μια προσπάθεια του Τραμπ «να επιβάλει ένα είδος πειθαρχίας» σε μια σχέση την οποία πολλοί από τους δικούς του συμβούλους θα προτιμούσαν να χειριστούν με μεγαλύτερη πολεμική διάθεση.

Οι ΗΠΑ θα ελπίζουν να επιβεβαιώσουν εκ νέου τη δέσμευση που ανέλαβαν και οι δύο πλευρές νωρίτερα φέτος, όταν ο Σι φιλοξένησε τον Τραμπ στο Πεκίνο, ιδίως όσον αφορά μια εκεχειρία στους δασμούς που απέτρεψε την αναζωπύρωση ενός εμπορικού πολέμου, δήλωσε άλλος ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Για τον Σι, το διακύβευμα είναι εξίσου εσωτερικό και διπλωματικό. Αντιμετωπίζει αυξανόμενες προκλήσεις στο εσωτερικό: μια οικονομία που χωλαίνει, μια ευρεία εκκαθάριση στα ανώτερα κλιμάκια του στρατού και έναν ανασχηματισμό της ηγεσίας που αναμένεται στο συνέδριο του κόμματος το επόμενο έτος. Ακόμη και η υγεία του Σι έχει γίνει αντικείμενο εικασιών αφότου παρέλειψε απροσδόκητα ένα εορταστικό δείπνο σε πρόσφατο ταξίδι του στην Ινδία. Μια σύνοδος κορυφής που δείχνει τον Κινέζο ηγέτη να απολαμβάνει σεβασμού στο εξωτερικό, όπως σημείωσε ο Κρίτενμπρινκ, θα έχει θετικό αντίκτυπο στο εσωτερικό.

Περιορισμένα αποτελέσματα στο εμπόριο

Οποιαδήποτε ουσία βρίσκεται στο τραπέζι είναι μετρημένη ώστε να είναι περιορισμένη. Σε προπαρασκευαστική συνάντηση την Κυριακή, ο Υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέιμσον Γκριρ συναντήθηκαν με τον Κινέζο ομόλογό τους, Αντιπρόεδρο Χε Λιφένγκ, και εξήλθαν περιγράφοντας αυτό που ο Μπέσεντ αποκάλεσε «πολύ επιτυχημένη» επαφή για το εμπόριο και την τεχνητή νοημοσύνη.

Ο Γκριρ δήλωσε ότι ένα «Εμπορικό Συμβούλιο» ΗΠΑ-Κίνας, το οποίο ανακοινώθηκε μετά τη σύνοδο κορυφής του Τραμπ με τον Σι στο Πεκίνο, είναι πλέον λειτουργικό. Ομάδες και από τις δύο πλευρές εργάζονται για τη διευκόλυνση του εμπορίου σε αγαθά χαμηλότερου διακυβεύματος και μη ευαίσθητα: καταναλωτικά προϊόντα και προϊόντα χαμηλής τεχνολογίας από την Κίνα, σε ισορροπία με αμερικανική ενέργεια, αγροτικά προϊόντα και ενδεχομένως ιατρικές συσκευές. Και οι δύο κυβερνήσεις έχουν χαρακτηρίσει τη γεωργία ως έναν υποσχόμενο τομέα ανάπτυξης.

Ωστόσο, τα δυσκολότερα ερωτήματα δεν θα τεθούν στο τραπέζι. Ο Γκριρ δήλωσε ότι οι αμερικανικοί έλεγχοι στις εξαγωγές ημιαγωγών —το πιο ισχυρό μοχλό πίεσης της Ουάσιγκτον— δεν ήταν καν στην ημερήσια διάταξη.

Το ναρκοπέδιο της Τεχνητής Νοημοσύνης

Οι συζητήσεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη, μία από τις πιο οξείες πηγές τριβής, δείχνουν πόσο δύσκολη έχει γίνει ακόμη και η μέτρια συνεργασία. Οι δύο ηγέτες δεσμεύτηκαν για κάποια μορφή διαλόγου για την τεχνητή νοημοσύνη στη συνάντησή τους στο Πεκίνο, αλλά έκτοτε ελάχιστα έχουν γίνει.

Ο Μπέσεντ και ο Χε της Κίνας συζήτησαν την ανάγκη να συναντηθούν ξανά επί του θέματος. Αλλά η οικοδόμηση ενός βιώσιμου διαύλου προσκρούει σε ένα βασικό εμπόδιο: Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο δεν εννοούν το ίδιο πράγμα όταν μιλούν για «ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης». Για τις ΗΠΑ, ο κίνδυνος αφορά την εθνική ασφάλεια· για το Πεκίνο, ο όρος είναι αδιάλυτα συνδεδεμένος με τον έλεγχο του Κομμουνιστικού Κόμματος στις πληροφορίες, τα δεδομένα και τον λόγο.

Η πιο συγκεκριμένη ιδέα που έθεσε ο Μπέσεντ στον Κινέζο ομόλογό του ήταν ένα σύστημα ειδοποίησης —στην ουσία, μια ανοιχτή τηλεφωνική γραμμή (hotline) για την τεχνητή νοημοσύνη— ώστε να ειδοποιούν ο ένας τον άλλον όταν ένα περιστατικό φτάνει στο επίπεδο της εθνικής ασφάλειας. «Η μετάβαση από την αδιαφάνεια σε μεγαλύτερη διαφάνεια μεταξύ της πρώτης και της δεύτερης δύναμης τεχνητής νοημοσύνης στον κόσμο είναι πολύ σημαντική», δήλωσε ο Μπέσεντ.

Αντικρουόμενες γεωπολιτικές προτεραιότητες

Τα ζητήματα που απασχολούν περισσότερο τον κάθε ηγέτη είναι επίσης εκείνα στα οποία ο άλλος είναι λιγότερο διατεθειμένος να κάνει υποχωρήσεις. Ο Τραμπ θέλει η Κίνα, μία από τις σημαντικότερες οικονομικές σανίδες σωτηρίας του Ιράν, να ασκήσει πίεση στην Τεχεράνη καθώς η αντιπαράθεση των ΗΠΑ εκεί εισέρχεται στον έβδομο μήνα της.

Ο Σι αναμένεται να συνεχίσει να προσπαθεί να πείσει τον Τραμπ να εκφράσει σαφέστερη αντίθεση στην ανεξαρτησία της Ταϊβάν και να πιέσει την Ουάσιγκτον να καθυστερήσει ένα πολυετή πακέτο εξοπλισμών για το αυτοδιοικούμενο δημοκρατικό νησί που το Πεκίνο θεωρεί δικό του.

Το ρίσκο της φαντασμαγορίας

Το κατά πόσον οποιοδήποτε από τα πιο σταδιακά βήματα, συμπεριλαμβανομένου του εμπορικού συμβουλίου και της υπόσχεσης για συνέχιση του διαλόγου σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, ισοδυναμεί με κάτι περισσότερο από απλή ατμόσφαιρα είναι το ερώτημα που πλανάται πάνω από την επίσκεψη. «Το να μιλάμε για την τεχνητή νοημοσύνη, το εμπόριο και την τεχνολογία είναι χρήσιμο — αλλά η κουβέντα δεν είναι ούτε στρατηγική ούτε αποτέλεσμα», δήλωσε ο Μάιρον Μπρίλιαντ, πρώην κορυφαίος αξιωματούχος του Εμπορικού Επιμελητηρίου των ΗΠΑ. «Το να τεθεί η σχέση σε πιο στέρεες βάσεις απαιτεί σαφέστερες δικλίδες ασφαλείας για την εθνική ασφάλεια, ισχυρότερη διαχείριση κινδύνου και ένα πιο σταθερό πλαίσιο ανταγωνισμού».

Τίποτα από αυτά δεν είναι φτιαγμένο για να παραγάγει αυτή η σύνοδος κορυφής, η οποία είναι τόσο προσεκτικά σκηνοθετημένη. Η φαντασμαγορία είναι ένα στοίχημα παρά μια εγγύηση, κυρίως για τον Σι, ο οποίος ποντάρει τη θέση του στο εσωτερικό σε μια ομαλή εμφάνιση από τον λιγότερο προβλέψιμο ομόλογο στην αίθουσα. Και υπάρχει πάντα η πιθανότητα, όπως λένε πολιτικοί αναλυτές στην Ουάσιγκτον, ο Τραμπ, ο οποίος έχει χτίσει την πολιτική του για την Κίνα στην προσωπική επαφή, να ξυπνήσει ένα πρωί και να αποφασίσει ότι υπήρξε πολύ επιεικής.

ΤΟ ΒΗΜΑ