Αδριανός Γολέμης, ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης μιλά στο ΒΗΜΑ – «Με την εμπιστοσύνη απομακρύνεις τον φόβο»

 Σάββατο, 19 Σεπτεμβρίου, 2026

Το 2027 ο Αδριανός Γολέμης αναμένεται να γίνει ο πρώτος Έλληνας που θα ταξιδέψει στο διάστημα, συμμετέχοντας σε ιδιωτική αποστολή της ESA προς τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Ο ίδιος μιλά στο «Βήμα» για την προετοιμασία, τις αλλαγές στο σώμα, την έρευνα και τη στιγμή που θα δει τη Γη από ψηλά.

Γιώργος Πολυμενέας

Αδριανός Γολέμης: Ποιος είναι ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης που θα σταλεί στο Διάστημα

 

Ο Αδριανός Γολέμης την πρώτη νύχτα του στο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό θα δεθεί στην κουκέτα του, θα σβήσει το φως και θα κλείσει τα μάτια για να κοιμηθεί. Μια πολύ ενοχλητική αίσθηση ότι βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση πιθανόν δεν θα του επιτρέψει να έχει τις απαραίτητες ώρες ανάπαυσης.

«Πολλοί αστροναύτες δεν κοιμούνται τις πρώτες μέρες», εξηγεί από ένα παράθυρο του Teams με φόντο μια φωτογραφία με τη θέα της Γης από τον Σταθμό.  «Είναι από τις πιο συνηθισμένες επιπτώσεις στον οργανισμό όταν βρίσκεται σε συνθήκες έλλειψης βαρύτητας», συμπληρώνει.

Η αποστολή του 2027 και τα πειράματα στο Διάστημα

Πριν λίγες μέρες ανακοινώθηκε επίσημα ότι ο Γολέμης θα συμμετάσχει σε ιδιωτική αποστολή της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Διαστήματος (ESA), γεγονός που σημαίνει ότι θα γίνει ο πρώτος Έλληνας που θα ταξιδέψει στο διάστημα. Η αποστολή προγραμματίζεται για το 2027.

Τα τελευταία χρόνια οκτώ χρόνια, ο Αδριανός είναι μέλος της ESA και εργάζεται ως γιατρός αστροναυτών. Είναι «εδώ κάτω» ένας από τους πιο πολύτιμους και στενότερους συνεργάτες για όσους βρίσκονται «εκεί πάνω». Γνωρίζει επομένως πολύ καλά τι θα συναντήσει, πόσο προσεκτικός πρέπει να είναι με το σώμα του αλλά και τη σημασία που έχει το πρόγραμμα εκπαίδευσης και προετοιμασίας για την απόδοσή του στην αποστολή.

Η δυσκολία ή η αδυναμία ύπνου είναι αποτέλεσμα των πολλών αλλαγών που θα συμβούν στο σώμα. Δεν είναι όμως οι μοναδικές. Η φάση προσαρμογής μπορεί να γίνει αρκετά οξεία. Το πρόσωπό του θα πρηστεί, ενδεχομένως να έχει ναυτίες ή και εμετούς. Ο Γολέμης περιγράφει όλα τα παραπάνω με τη συνήθη αποστασιοποίηση που έχουν όλοι οι γιατροί όταν απαριθμούν τα συμπτώματα που προκαλεί μια οποιαδήποτε μεταβολή των λειτουργιών του ανθρώπινου οργανισμού.

Τι κι αν θα βρεθεί 400 χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης, εκείνος μιλάει με τον ίδιο τρόπο που θα μιλούσε και αν τον ρωτούσα για τις επιπτώσεις του καύσωνα στο ανθρώπινο σώμα ή για όσα θα έπρεπε να πρόσεχα αν έτρεχα στον μαραθώνιο.

«Σε κάθε περίπτωση, ο οργανισμός προσαρμόζεται», σπεύδει να τονίσει. «Άλλωστε, εμείς θα βρεθούμε στον Διαστημικό Σταθμό για δύο εβδομάδες, άρα οι αλλαγές στο σώμα είναι συγκεκριμένες, αναμενόμενες και αντιμετωπίσιμες και έτσι μπορούμε να αφοσιωθούμε στους ερευνητικούς σκοπούς της αποστολής». Όπως σημειώνει, η τάση πλέον είναι να πραγματοποιούνται σύντομες σε διάρκεια αποστολές οι οποίες θα είναι πυκνές όσον αφορά την ερευνητική δραστηριότητα.

Η επιστήμη απέναντι στην παραπληροφόρηση

Θα επιβιβαστεί στο διαστημόπλοιο Dragon της Space X ως ειδικός αποστολής, επιφορτισμένος να κάνει μια σειρά από μετρήσεις και πειράματα, τα αποτελέσματα των οποίων αναμένεται να έχουν εφαρμογή σε ένα πλήθος επιστημονικών κλάδων και τομέων.  Αυτή την περίοδο αξιολογούνται από το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και από την ESA οι προτάσεις που τελικά θα υλοποιηθούν στο πλαίσιο της αποστολής. Φάκελο υποβάλλουν ιδιωτικές εταιρίες, πανεπιστημιακά ιδρύματα, ερευνητικά κέντρα κ.α.

«Μελετάμε το διάστημα όχι μόνο για να το κατανοήσουμε αλλά και για να βελτιώσουμε τις συνθήκες ζωής μας στη Γη», σχολιάζει

Καθώς το ενδιαφέρουν για το διάστημα έχει αναζωπυρωθεί μέσα από πλήθος αποστολών, άλλες με πλήρωμα και άλλες χωρίς, παράλληλα γιγαντώνεται και πυκνώνει ο ιστός της ψευδοεπιστήμης. Λαμπερός λόγω της δήθεν αντισυστημικότητας του και τεχνολογικά λεπτοδουλεμένος σε αρκετά σημεία του –μια ιδανική κακοτοπιά για τον ορθό λόγο και την επιστημονική γνώση. Απλώνεται όχι μόνο σε σκοτεινές και περιθωριακές γωνίες, αλλά βρίσκει ζωτικό χώρο ακόμα και δίπλα από τα πολυτελή σερβίτσια των ελίτ.

«Την ίδια στιγμή που εσείς θα απολαμβάνετε τη θέα της γης από το Διαστημικό Σταθμό, κάποιος στη Γη θα “επιχειρηματολογεί” ότι ο πλανήτης μας είναι επίπεδος, σας απασχολεί αυτή ή αντίφαση;», τον ρωτάω.

«Το κλειδί εδώ είναι η κατανόηση των λόγων για τους οποίους κάποιος παραπλανιέται», απαντά. «Δεν λειτουργούν οι απόλυτοι διαχωρισμοί –και πρώτος ο ίδιος τους αποφεύγω- ότι υπάρχουν δύο κατηγορίες ανθρώπων, αυτοί, για παράδειγμα, που πιστεύουν ότι η Γη είναι σφαιρική και αυτοί που δεν το πιστεύουν». Μέσα σε έναν καταιγισμό πληροφοριών, σημειώνει, είναι εύκολο να πέσουμε θύματα παραπληροφόρησης.

«Είναι σημαντικό να αφιερώσουμε χρόνο -και απαιτείται πολύς χρόνος, για να αποδομήσουμε αυτά τα επιχειρήματα. Για αυτό η ευθύνη μας είναι να μοιραζόμαστε τις δικές μας εμπειρίες».

«Κοίταξε απλά το επόμενο βηματάκι»

Μια τέτοια ευκαιρία είχαν οι μαθητές και οι μαθήτριες που διακρίθηκαν στον 2^ο Πανελλαδικό και Παγκύπριο Διαγωνισμό Σχολικών εφημερίδων και Δημοσιογραφίας, καθώς είχαν τη δυνατότητα να ακούσουν τον Αδριανό κατά την τελετή βράβευσης.

Όταν ρωτήθηκε για την προσωπική του διαδρομή, ανέφερε ότι «αν θέλεις να φτάσεις κάπου, κοίταξε απλά το επόμενο βηματάκι», περιγράφοντας με τον τρόπο αυτό μια πορεία που χτίστηκε με προσπάθεια, επιμονή και πίστη στον στόχο.

Εκπαίδευση, πίεση και εμπιστοσύνη

Το επόμενο βήμα του Αδριανού περιλαμβάνει την εκπαίδευσή για τη συγκεκριμένη αποστολή της ESA, η οποία καθίσταται δυνατή μέσω της πρωτοβουλίας της NASA για ιδιωτικές αποστολές αστροναυτών. Θα βρεθεί σε ΗΠΑ, Γαλλία και Ιαπωνία προκειμένου να ολοκληρώσει με πληρότητα την προετοιμασία του. Ήδη πάντως από τα περασμένο έτος συμμετείχε σε ορισμένες ενότητες της εκπαίδευσης της Εφεδρείας Αστροναυτών (Astronaut Reserve Training).

Θυμίζει άραγε η διαδικασία αυτή την προετοιμασία Ολυμπιονικών; «Τους θαυμάζουμε τους Ολυμπιονίκες, αλλά ένας αστροναύτης δεν χρειάζεται να φτάσει σε τέτοια επίπεδα φυσικής κατάστασης. Πρέπει να είναι fit, να προσέχει τη διατροφή του και φυσικά να ακολουθεί τις καθημερινές ρουτίνες, ειδικά σε ό,τι έχει να κάνει με τις ώρες και τη διάρκεια του ύπνου του».

Αναμφίβολα υπάρχουν και δύσκολα κομμάτια στην εκπαίδευση, τεστ που φέρνουν τους εκπαιδευόμενους στα όριά τους ή φαίνονται ανυπέρβλητα. «Οι παραβολικές πτήσεις, μέρος των οποίων είναι η ελεύθερη πτώση του αεροπλάνου για λίγα δευτερόλεπτα, είναι κάτι δύσκολο. Το σημαντικό όμως είναι να εμπιστεύεσαι τη διαδικασία. Αυτή είναι η πυξίδα μας».

Φόβος δεν υπάρχει; «Σίγουρα υπάρχει πίεση και άγχος να πάει καλά η αποστολή, όχι όμως κάποιος συγκεκριμένος φόβος. Το καλύτερο που έχουμε να κάνουμε είναι να εμπιστευτούμε όλους όσοι εμπλέκονται σε αυτή τη διαδικασία». Και προσθέτει: «Με την εμπιστοσύνη απομακρύνεις τον φόβο».

Αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που ο Γολέμης τονίζει πόσο αναγκαίο είναι το πνεύμα συνεργασίας σε τέτοιας κλίμακας ερευνητικές αποστολές. «Οι αστροναύτες, πράγματι, βρίσκονται ένα βήμα πιο μπροστά όσον αφορά το ενδιαφέρον του κοινού, αλλά τίποτα δεν θα ήταν εφικτό αν δεν υπήρχε η δουλειά εκατοντάδων ανθρώπων –έτσι προχωρά η επιστήμη».

Ενδεχομένως στο δικό μας μυαλό οι αστροναύτες να είναι ό,τι πλησιέστερο στην εικόνα ενός σούπερ ήρωα, οι ίδιοι όμως απέχουν έτη φωτός από κάθε ωραιοποιημένη και ρομαντικοποιημένη εκδοχή, κατάλληλη για blockbuster περασμένων δεκαετιών. Ακολουθούν μια ξεκάθαρη τροχιά που υπαγορεύεται μόνο από δεδομένα, μελέτη, δείκτες και μετρήσεις. Είναι μια τροχιά ουσιαστικής αριστείας, όπου η ατομική διάκριση έρχεται ως μέρος μιας ευρύτερης συλλογικής διαδικασίας η οποία διευρύνει διαρκώς τόσο τα όρια της γνώσης μας για τον κόσμο όσο και την επάρκεια των ερμηνευτικών μας εργαλείων.

«Δεν βρίσκω τόση μεγάλη αξία στο ότι είμαι ο πρώτος»

Στη διάρκεια της συζήτησης επισημαίνω το αυτονόητο: το γεγονός ότι θα είναι ο πρώτος Έλληνας που θα βρεθεί στο διάστημα αποτελεί ένα αυταπόδεικτο ιστορικό ορόσημο και για να τον «προβοκάρω» λίγο του λέω πως το πιθανότερο σενάριο είναι ότι σε μερικά χρόνια θα δει το όνομα του να δίνεται σε δρόμους και πλατείες. Εξάλλου, πέρασε από πάρα πολλές απαιτητικές αξιολογήσεις έναντι χιλιάδων άλλων υποψηφίων προκειμένου να φτάσει σήμερα να είναι μέλος μιας διαστημικής αποστολής.

Εκείνος ωστόσο επιμένει: «Δεν βρίσκω τόση μεγάλη αξία στο ότι είμαι ο πρώτος, όσο στην έρευνα που θα έχω την ευκαιρία να κάνω στο διάστημα», για να συμπληρώσει στη συνέχεια ότι αν και ο ίδιος είναι ο πρώτος αστροναύτης που θα εκπροσωπήσει το ελληνικό κράτος σε μια διαστημική αποστολή, δεν θα πρέπει να ξεχνάμε τον Θεόδωρο Γιουρτσίχιν, τον πρώτο κοσμοναύτη ελληνικής καταγωγής που έχει ταξιδέψει στο διάστημα.

«Θα υπάρξουν κι άλλοι Έλληνες αστροναύτες στο μέλλον», λέει με πηγαία αυτοπεποίθηση.

Καθώς μιλάει, καταλαβαίνεις ότι ο Αδριανός διαθέτει ένα σημαντικό χάρισμα· τοποθετεί τα πάντα σε μια ευρύτερη διάσταση και προοπτική, θαρρείς και το σύμπαν ζει μέσα του. Υιοθετεί μια κλίμακα άλλων μεγεθών. Χαρακτηριστικό κοινό, όπως φαίνεται, των ανθρώπων που προσπαθούν να εξηγήσουν μερικά από όσα συμβαίνουν στην απεραντοσύνη του διαστήματος.

Η Γη χωρίς σύνορα

Μου δείχνει τη φωτογραφία που έχει πίσω του και λέει ότι υπάρχει μια στιγμή όταν θα βρίσκεται στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό την οποία έχει ήδη σκηνοθετήσει στο μυαλό του: όταν θα απολαύσει τη θέα του πλανήτη μας από τόσο ψηλά. «Όταν βλέπεις τη Γη ως σύνολο, ως κάτι ενιαίο, δίχως κάθε είδους διαχωρισμούς αντιλαμβάνεσαι πόσο εύθραυστη και ευαίσθητη είναι».

Για τον ίδιο, «αυτή η απόσταση, η μοναξιά και η απομόνωση έχει ένα μεγαλείο». Οι λέξεις του δονούν χορδές μακρινές. Καζαντζάκης, «Ασκητική»: «Είμαι ένα πλάσμα εφήμερο, αδύναμο, καμωμένο από λάσπη και ονείρατα. Μα μέσα μου νογώ να στροβιλίζονται όλες οι δυνάμεις του Σύμπαντου».

Ο Αδριανός Γολέμης θα ταξιδέψει στα αστέρια. Η εργασία του στο διάστημα και όσα θα καταγράψει θα φωτίσουν, περισσότερο ή λιγότερο, το σκοτάδι της άγνοιας μας και θα προσθέσουν ένα σημαντικό λιθαράκι σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια που λέγεται επιστημονική γνώση. Μέσα στην εξελικτική πορεία του είδους μας, μόνο ελάχιστοι έχουν καταφέρουν να βρεθούν τόσο μακριά από τη Γη. Κι όμως, σχεδόν κάθε αποστροφή του λόγου του είναι και ένα μάθημα ταπεινότητας.

Πριν πολλά χρόνια, ως ερασιτέχνης αστρονόμος, σήκωσε μια νύχτα το βλέμμα του προς τον ουρανό. Στροβιλίστηκε μέσα στην αστρόσκονη του ουράνιου ψηφιδωτού του χωροχρόνου. Έκτοτε, δεν σταμάτησε ποτέ.

TO BHMA