Διπλωματική αντιπαράθεση Αθήνας, Άγκυρας – «Σαφές το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο»

Παρασκευή, 4 Σεπτεμβρίου, 2026

Πιέρρος Ι. Τζανετάκος

Διάβημα της Αθήνας στην Άγκυρα για χωροταξικό και θαλάσσια πάρκα - «Οι ισχυρισμοί δεν έχουν νομική βάση»

Η Άγκυρα επαναφέρει τις πάγιες διεκδικήσεις της στο Αιγαίο, με αιχμή τα θαλάσσια πάρκα και τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια προκαλώντας την αντίδραση της Αθήνας, που απάντησε με διάβημα διαμαρτυρίας

Την πάγια διαδικασία που ακολουθείται σε αυτές τις περιπτώσεις προκειμένου ν’ απαντηθούν οι ανυπόστατες αιτιάσεις της Άγκυρας, όπως αυτές αναπτύχθηκαν με τη χάραξη των δύο θαλάσσιων πάρκων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο αλλά και με αφορμή τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια που κατατέθηκαν προ ημερών από το ελληνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος, ολοκλήρωσε η Αθήνα καταθέτοντας διάβημα διαμαρτυρίας προς το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών.

Επίσης ως είθισται, κατά την επίδοση του ελληνικού διαβήματος η Άγκυρα ενεχείρισε στην ελληνική διπλωματική αντιπροσωπεία Ρηματικές Διακοινώσεις όπου και σύμφωνα με διπλωματικές πηγές «επαναλαμβάνονται οι ήδη δημοσίως διατυπωμένοι ανυπόστατοι τουρκικοί ισχυρισμοί». Υπενθυμίζεται, ότι στη χθεσινή (Τετάρτη) έκδοση της εφημερίδας Milliyet καταγράφηκαν για ακόμα μια φορά οι βασικές τουρκικές θέσεις που συμπεριλαμβάνονται στη Ρηματική Διακοίνωση και αφορούν τον τρόπο χάραξης των θαλασσίων ζωνών (ΑΟΖ- υφαλοκρηπίδας), με αφορμή τις ελληνικές πρωτοβουλίες.

Πέραν των αιτιάσεων περί τουρκικής υφαλοκρηπίδας έως το μέσο του Αιγαίου και απόρριψης των κυριαρχικών δικαιωμάτων των ελληνικών νησιών, η Άγκυρα επαναφέρει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση το θέμα της αποστρατιωτικοποίησης, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι στα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια συμπεριλαμβάνονται «νησιά, νησίδες και βραχονησίδες το καθεστώς των οποίων δεν έχει διευκρινιστεί από τις διεθνείς συνθήκες». Αντίστοιχο ζήτημα είχε τεθεί απ’ την τουρκική πλευρά όταν ανακοινώθηκαν τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα και δη αυτό των «νοτίων Κυκλάδων», καθώς το σύμπλεγμα των Λεβίθων συμπεριλαμβάνεται στην παράνομη τουρκική θεώρηση περί «γκρίζων ζωνών».

Σύμφωνα με την εφημερίδα η Άγκυρα προειδοποιεί την Αθήνα ότι «δεν θα επιτραπεί καμία δραστηριότητα που μεταβάλλει το status quo στο Αιγαίο», ενώ ενδεικτικό του αρνητικότατου κλίματος που επικρατεί στις δύο πλευρές του Αιγαίου είναι το γεγονός ότι έπειτα από πολλούς μήνες τη σκυτάλη των απειλών πήρε ο τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν, καλώντας μάλιστα την Ελλάδα να ξαναδιαβάσει την Ιστορία και ξεκαθαρίζοντας ότι η καλή διάθεση της χώρας του δεν πρέπει να εκλαμβάνεται ως αδυναμία.

Στην απάντησή της η Αθήνα δίνει ιδιαίτερη βάση στο ζήτημα της κυριαρχίας του Αιγαίου, επαναλαμβάνοντας ότι «το καθεστώς έχει καθοριστεί σαφώς και οριστικώς από τα σχετικά διεθνή συμβατικά κείμενα», παραπέμποντας προφανώς στις Συνθήκες της Λωζάννης (1923) και των Παρισίων (1948) που αφορούν αντιστοίχως το βόρειο-κεντρικό Αιγαίο και τα Δωδεκάνησα. Σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις, στην Άγκυρα επικρατεί τις τελευταίες ημέρες έκδηλος εκνευρισμός εξαιτίας της συμφωνίας που υπεγράφη την περασμένη Δευτέρα μεταξύ Αθήνας και Ισραήλ για τη δημιουργία της ελληνικής αντιπυραυλικής ασπίδας, με την τουρκική ηγεσία να τελεί εδώ και μήνες σε ανοικτή, σκληρή αντιπαράθεση με τον Τελ Αβίβ και δη τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Οι δύο πλευρές, μάλιστα, έχουν έρθει πλέον επικίνδυνα κοντά στο μέτωπο της Συρίας, με την ισραηλινή αεροπορία να βομβαρδίζει προ ημερών θέσεις τουρκικού ενδιαφέροντος στα βόρεια εδάφη της χώρας.

Σε τροχιά διπλωματικής αντιπαράθεσης

Φυσικά, πέραν αυτού, Αθήνα και Άγκυρα βρίσκονται εδώ και εβδομάδες σε τροχιά διπλωματικής αντιπαράθεσης, με αντικείμενο τις εκ διαμέτρου αντίθετες προσεγγίσεις ως προς τον τρόπο χάραξης των θαλασσίων ζωνών. Πρόσφατη αφορμή κλιμάκωσης αποτέλεσε η αποτύπωση σε χάρτη των δύο τουρκικών θαλάσσιων πάρκων, μεταξύ Σαμοθράκης- Λήμνου και Ρόδου- Καστελλόριζου, δια της οποίας η Άγκυρα ανέπτυξε για ακόμα μια φορά όλη τη βεντάλια των διεκδικήσεων της, τόσο γεωγραφικά- δηλαδή από τα βόρεια έως και τα νοτιοανατολικά θαλάσσια σύνορα των δύο χωρών- όσο και χρονολογικά, δηλαδή απ’ το 1973 όταν και εκδόθηκαν οι πρώτες άδειες ερευνών για την τουρκική εταιρεία πετρελαίου (ΤΡΑΟ) έως και το 2019- 2021 με τουρκολιβυκό μνημόνιο και την κατάθεση των συντεταγμένων της τουρκικής υφαλοκρηπίδας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Δια του ελληνικού διαβήματος, το οποίο προφανώς κατατέθηκε την περασμένη Τρίτη, η Αθήνα απορρίπτει για ακόμα μία φορά «ως άκυρη και στερούμενη έννομη ισχύος την ανακήρυξη «εθνικών» θαλάσσιων πάρκων στο βαθμό που εκτείνονται σε περιοχές εκτός τουρκικής δικαιοδοσίας και εντός ελληνικής υφαλοκρηπίδας». Υπενθυμίζεται ότι σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο, εάν προηγουμένως δεν έχει υπάρξει συνεννόηση με τα όμορα κράτη, τα θαλάσσια πάρκα οφείλουν να περιορίζονται εντός των χωρικών υδάτων.

Παράλληλα με την άσκηση των διπλωματικών μέσων, η Άγκυρα εξέδωσε παράνομη navtex για έρευνες εντός της περιοχής του θαλάσσιου πάρκου πέριξ του Καστελλόριζου, ενώ με ιδιαίτερο ενδιαφέρον αναμένονται οι κινήσεις της Αθήνας ως προς την επανέναρξη των ερευνών του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας- Κύπρου, καθώς όπως όλα δείχνουν η Τουρκία δεν πρόκειται ν’ αποσύρει τις έμπρακτες αντιρρήσεις της αν δεν είναι αυτή που θα εκδώσει τις σχετικές navtex, νομιμοποιώντας δι’ αυτής της οδού- de facto -τις αιτιάσεις περί δικής της δικαιοδοσίας στα ανατολικά του 28ου μεσημβρινού.

Κατόπιν της ενημέρωσης του άτυπου Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της Ε.Ε. για από τον κ. Γιώργο Γεραπετρίτη για τις τουρκικές αιτιάσεις, διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι «η Ελλάδα θα συνεχίσει να αναδεικνύει ενώπιον των ευρωπαίων και διεθνών εταίρων της κάθε μονομερή ενέργεια που παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο και θίγει την κυριαρχία και τα κυριαρχικά της δικαιώματα». Σύμφωνα, πάντως, με εκτιμήσεις κατά τη διάρκεια της εν λόγω περιόδου και μετά τις ρωσικές απειλές με drones στο αεροδρόμιο της Λειψίας, ο πυρήνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης παραμένει αφοσιωμένος στο μέτωπο της Ουκρανίας, χωρίς να υπάρχει διάθεση εποικοδομητικής ανάμιξης στην ελληνοτουρκική αντιπαράθεση.

Αξίζει, πάντως, να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια της παρουσίας στο Δουβλίνο, όπου και συνεδρίασε το Γκίμνιχ, ο υπουργός Εξωτερικών κινήθηκε δημοσίως σε ήπιους τόνους, με την Αθήνα να θέτει μεν αυστηρές «κόκκινες» γραμμές, αλλά να επιδιώκει παραλλήλως τη διατήρηση ανοικτών διαύλων επικοινωνίας με την Άγκυρα. Σε αυτό το πλαίσιο πρέπει να τοποθετηθεί η επίσκεψη του αρχηγού της ΜΙΤ Ιμπραήμ Καλίν στην ελληνική πρωτεύουσα, με τον στενό συνεργάτη του Ταγίπ Ερντογάν να δύναται να λειτουργήσει ως επιπλέον δίαυλος επικοινωνίας. Οι κ. Μητσοτάκης και Ερντογάν θα ταξιδέψουν σε περίπου δύο εβδομάδες στη Νέα Υόρκη προκειμένου να παραστούν στη Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών, χωρίς πάντως να προγραμματίζεται μεταξύ τους συνάντηση. Άλλωστε το κλίμα μόνο κατάλληλο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί.

ΤΟ ΒΗΜΑ