Το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου: Η άνευ όρων παράδοση της Ιαπωνίας

 Τετάρτη, 2 Σεπτεμβρίου, 2026

 

Οι Ιάπωνες εκπρόσωποι στο κατάστρωμα του αμερικανικού θωρηκτού «USS Missouri», κατά την τελετή παράδοσης της Ιαπωνίας, στις 2 Σεπτεμβρίου 1945. Στην πρώτη σειρά διακρίνονται ο υπουργός Εξωτερικών Μαμόρου Σιγκεμίτσου και ο στρατηγός Γιοσιτζίρο Ουμέζου, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρατού.

Η ημέρα που η Ιαπωνία υπέγραψε την παράδοσή της και έκλεισε ο κύκλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου

Στις 2 Σεπτεμβρίου 1945, πάνω στο αμερικανικό θωρηκτό «Μισσούρι», στον κόλπο του Τόκιο, η Ιαπωνία υπέγραφε την άνευ όρων παράδοσή της στους Συμμάχους. Ο μεγαλύτερος και πιο καταστροφικός πόλεμος που είχε γνωρίσει έως τότε η ανθρωπότητα έφθανε και επισήμως στο τέλος του.

«TO BHMA» της 2ας Σεπτεμβρίου 1945, μεταφέρει την είδηση:

«Την 10.30΄ της σήμερον Κυριακής, κατά ώραν Τόκιο (1.30΄ ώρα Γκρήνουιτς, 3.30΄ ώρα Αθηνών και 9.30΄ εσπερινή της Σαββάτου 1ης Σεπτεμβρίου ώρα Ουάσιγκτον) υπεγράφη επί του αμερικανικού θωρηκτού “Μισσούρι” το επίσημον έγγραφον της άνευ όρων υποταγής της Ιαπωνίας πόλεμον, ο οποίος διήρκεσε 3 έτη και 9 μήνας και το οποίον ταυτοχρόνως εξαγγέλλει το τέλος του μεγαλυτέρου πολέμου της Ιστορίας δια της υποταγής και του τελευταίου μέλους του περίφημου δικτατορικού τριγώνου: Βερολίνου – Ρώμη – Τόκιο.

»Η τελετή της υπογραφής διεβιβάσθη ραδιοφωνικώς εις όλον τον κόσμον. Εκατόν και περισσότερα συμμαχικά πολεμικά εύρισκοντο ηγκυροβολημένα εις τον κόλπον του Τόκιο, μεταξύ αυτών τα μεγαλύτερα αμερικανικά και βρεταννικά θωρηκτά εν μέσω δ’ αυτών το αμερικανικόν υπερθωρηκτόν των 45.000 επί του οποίου έλαβε χώραν η τελετή της υπογραφής».

«Ένας καλύτερος κόσμος»

Την έναρξη της τελετής κήρυξε ο στρατηγός Ντάγκλας Μακ Άρθουρ, αρχιστράτηγος των συμμαχικών δυνάμεων κατοχής της Ιαπωνίας:

«Ανακοινώ ότι η σταθερά μου απόφασις συμφώνως προς τας παραδόσεις των χωρών τας οποίας αντιπροσωπεύω είνε να εκπληρώσω την υπεύθυνον αποστολήν μου μετά δικαιοσύνης και ανοχής λαμβάνων συγχρόνως όλα τα αναγκαία μέτρα διά να εξασφαλίσω την πλήρη, ταχείαν και πιστήν εφαρμογήν των όρων της υποταγής.

»Ευρισκόμεθα συγκεντρωμένοι ενταύθα ως αντιπρόσωποι των κυριωτέρων εμπολέμων Δυνάμεων διά να συνάψωμεν επίσημον συμφωνίαν διά της οποίας θα καταστή δυνατόν να αποκατασταθή η ειρήνη».

Ο Μακ Άρθουρ μιλούσε για ειρήνη την ώρα που τα ίχνη ενός πολέμου έξι ετών ήταν ακόμη νωπά. Το πιο χαρακτηριστικό σημείο της δήλωσής του ήταν η αναφορά στον κόσμο που θα έπρεπε να γεννηθεί μετά τον πόλεμο:

«Η ζωηροτέρα μου ελπίς – ελπίς ολοκλήρου της ανθρωπότητος – είνε ότι από την επίσημον αυτήν ευκαιρίαν ένας καλλίτερος κόσμος θα προβάλη από το αίμα και την σφαγήν τοου παρελθόντος ένας κόσμος στηριζόμενος επί της πίστεως και της συνεννοήσεως, ένας κόσμος αφιερωμένος εις την αξιοπρέπειαν του ανθρώπου και την εκπλήρωσιν του προσφιλεστέρου του πόθου, δια την ελευθερίαν, την ανοχήν και την δικαιοσύνην».

Ο στρατηγός Ντάγκλας Μακ Άρθουρ επιθεωρεί πυροβόλο μαζί με τον υποστράτηγο Ίνις Π. Σουίφτ, στο στρατόπεδο Strathpine στο Κουίνσλαντ της Αυστραλίας, κατά την περίοδο του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Τι προέβλεπε η παράδοση

Μετά την ομιλία του Μακ Άρθουρ, οι Ιάπωνες πληρεξούσιοι κλήθηκαν να υπογράψουν πρώτοι το έγγραφο.

Με την υπογραφή τους, «κατά διαταγήν και εξ ονόματος του Αυτοκράτορος, της Ιαπωνικής Κυβερνήσεως και του Ιαπωνικού αυτοκρατορικού στρατηγείου», αποδέχονταν τους όρους των Ηνωμένων Πολιτειών, της Μεγάλης Βρετανίας, της Κίνας και της Σοβιετικής Ένωσης για τον τερματισμό του πολέμου.

Η παράδοση ήταν άνευ όρων και αφορούσε το σύνολο των ιαπωνικών ενόπλων δυνάμεων και των στρατευμάτων που βρίσκονταν υπό ιαπωνικό έλεγχο.

Το έγγραφο απαιτούσε την άμεση παύση των εχθροπραξιών και τη συμμόρφωση με τις εντολές της Ανώτατης Συμμαχικής Διοίκησης:

«Διατάσσουν όλας τας ιαπωνικάς δυνάμεις και τον ιαπωνικόν λαόν να καταπαύσουν τας εχθροπραξίας».

Παράλληλα, το ιαπωνικό στρατηγείο όφειλε να διατάξει όλους τους διοικητές των δυνάμεών του να παραδοθούν επίσης «άνευ όρων», ενώ οι πολιτικοί, στρατιωτικοί και ναυτικοί αξιωματούχοι καλούνταν να παραμείνουν στις θέσεις τους και να υπακούουν στις διαταγές του Ανώτατου Διοικητή των Συμμάχων.

Ο πόλεμος είχε τελειώσει. Τώρα άρχιζε η παράδοση μιας στρατιωτικής αυτοκρατορίας που είχε απλωθεί σε ένα τεράστιο τμήμα της Ασίας και του Ειρηνικού.

Το κείμενο της συνθηκολόγησης της Ιαπωνίας. Πηγή: archives.gov/milestone-documents/surrender-of-japan

Η επόμενη ημέρα στην Ιαπωνία

Μία ημέρα αργότερα, στις 3 Σεπτεμβρίου 1945, «ΤΑ ΝΕΑ» έγραφαν ότι οι Ιάπωνες αντιπρόσωποι που είχαν υπογράψει τη συνθηκολόγηση επέστρεψαν στα αυτοκρατορικά ανάκτορα και ενημέρωσαν τον αυτοκράτορα για όσα είχαν συμβεί επάνω στο «Μισσούρι»:

«Ο Μικάδος θα κηρύξη σήμερον επισήμως το τέλος του πολέμου και θα ζητήση από τον ιαπωνικόν λαόν να εκπληρώση νομιμοφρόνως τους όρους της συνθηκολογήσεως».

Την ίδια στιγμή, ο Μακ Άρθουρ είχε εισέλθει στο Τόκιο, ενώ χιλιάδες Αμερικανοί στρατιώτες είχαν αποβιβαστεί στη Γιοκοχάμα. Η εποχή της συμμαχικής κατοχής της Ιαπωνίας ξεκινούσε.

Το Αυτοκρατορικό Γενικό Στρατηγείο εξέδωσε αμέσως οδηγίες για το πού και σε ποιους θα παραδίδονταν οι δυνάμεις του: στην Κίνα, στη Μαντζουρία, στη γαλλική Ινδοκίνα, στη Βιρμανία, στη Μαλαΐα, στη Βόρνεο, στη Νέα Γουινέα, στα νησιά του Ειρηνικού, στην Κορέα και στις Φιλιππίνες.

Από την είδηση στην αποτίμηση

Μέσα σε λίγες ημέρες, ο Τύπος είχε ήδη αρχίσει να στρέφει το βλέμμα από το γεγονός της παράδοσης στα ερωτήματα που άφηνε πίσω της η ήττα της Ιαπωνίας.

«ΤΑ ΝΕΑ» της 5ης Σεπτεμβρίου 1945, δημοσίευαν άρθρο βασισμένο, σε εκθέσεις Γερμανών πρακτόρων που είχαν περιέλθει στα χέρια των Συμμάχων.

Η εικόνα που παρουσίαζε το δημοσίευμα ήταν εκείνη μιας Ιαπωνίας η οποία, ήδη από τα προηγούμενα χρόνια του πολέμου, επιχειρούσε να υπολογίσει πώς θα μπορούσε να επωφεληθεί από την εξάντληση των υπόλοιπων μεγάλων δυνάμεων.

Κατά το δημοσίευμα, το Τόκιο φοβόταν ακόμη και το ενδεχόμενο μιας ολοκληρωτικής γερμανικής νίκης επί της Σοβιετικής Ένωσης, επειδή κάτι τέτοιο θα μπορούσε να απειλήσει τις δικές του φιλοδοξίες στην Ασία.

Ακόμη πιο ενδιαφέρουσα ήταν η εκτίμηση ότι η ιαπωνική ηγεσία δεν πίστευε πως οι Σύμμαχοι θα επέμεναν μέχρι τέλους στην απαίτηση για άνευ όρων παράδοση:

«Οι Ιάπωνες άλλωστε δεν είχαν πάρει ποτέ υπό σοβαράν άποψιν την απαίτησιν των συμμάχων περί “παραδόσεως άνευ όρων”», έγραφε η εφημερίδα.

Πίστευαν ότι θα μπορούσαν να εγκαταλείψουν μέρος των κατακτήσεών τους και να εξασφαλίσουν μια συμφωνημένη ειρήνη. Η πραγματικότητα ήταν διαφορετική.

Στις 2 Σεπτεμβρίου 1945, στο κατάστρωμα του «Μισσούρι», η απαίτηση που το Τόκιο φέρεται να θεωρούσε κάποτε απίθανη είχε γίνει γεγονός.

Λίγους μήνες μετά την πτώση της ναζιστικής Γερμανίας, έπεφτε και το τελευταίο από τα τρία μεγάλα κράτη του Άξονα.

ΤΟ ΒΗΜΑ