Με ποινή κυβερνητικό εταίρο

 Δευτέρα, 28 Σεπτεμβρίου, 2026

Δήμητρα Κρουστάλλη

Συνάντηση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη για τι9ς εξελίξεις στην Κύπρο και την Μέση Ανατολή , στην Αθήνα , στις 3 Μαρτίου , 2026

Οι εκλογές στις ευρωπαϊκές χώρες, η ελληνική προεδρία της ΕΕ, η αναζήτηση της κυβέρνησης για πιθανό εταίρο μετά τις εθνικές εκλογές εν μέσω μιας ενεργειακής κρίσης και ο χειμώνας που έρχεται

The winter is coming. Ο χειμώνας έρχεται και θα είναι σκληρός, έτσι λένε όλες οι προβλέψεις. Και, όπως στο «Game of Thrones», θα είναι σκληρός και πραγματικά και συμβολικά. Μέσα σε μια βαθιά και πολύμηνη ενεργειακή κρίση, οκτώ χώρες της ΕΕ θα έχουν εκλογές το 2027, και σε άλλες δυο-τρεις οι πιθανότητες για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες είναι αυξημένες. Σε τρεις χώρες η ακραία ή ριζοσπαστική Δεξιά βρίσκεται στην κυβέρνηση και σε άλλες τρεις στο κατώφλι της. Τα ερωτήματα από την τύχη του κάθε νοικοκυριού μέχρι το μέλλον της ίδιας της ΕΕ στοιβάζονται σαν βρώμικη μπουγάδα που κανένας δεν θέλει να αγγίξει. Αλλά, ο χειμώνας έρχεται.

Ποιος θα αποδειχθεί ανθεκτικός και ποιος προνοητικός σε μια Ευρώπη που αντιμετωπίζει δίδυμη κρίση; Η πρώτη αφορά την αγορά ομολόγων και τα spreads και επηρεάζει τις χώρες που έχουν μεγάλο χρέος. Η Ελλάδα μένει εκτός εξαιτίας του PSI, των πρωτογενών πλεονασμάτων και της πολιτικής των πρόωρων αποπληρωμών του χρέους. Όμως, η Γαλλία, η Ιταλία και άλλες χώρες έχουν αποσταθεροποιηθεί. Η δεύτερη κρίση είναι η ενεργειακή, που αντανακλά άμεσα στο κόστος ζωής.

Ποιος μπορεί να κάνει δημοσιονομική επέκταση και να πάρει μέτρα ενίσχυσης του εισοδήματος σε αυτή τη φάση; Όποιος έχει ανάλογο περιθώριο. Όσοι κινηθούν πάνω από τις δυνατότητές τους θα βρεθούν αντιμέτωποι με την αμείλικτη αγορά ομολόγων και θα τσεκάρουν τα spread πιο τακτικά και από την τιμή του ψωμιού στον φούρνο της γειτονιάς. Δημοσιονομικό περιθώριο έχουν οι χώρες της οικονομικής κρίσης του 2010, Ιρλανδία, Πορτογαλία και Ελλάδα. Οι επικριτές τους ξύνουν τον πάτο του βαρελιού.

Πώς θα ισορροπήσει τις δίδυμες κρίσεις με το εκλογικό ημερολόγιό της η Ευρώπη; Μόνο με δεξιοτεχνικές ακροβασίες, στις οποίες δεν έχει δείξει μεγάλο ταλέντο.

Οι κρίσιμες χώρες είναι πάντα η Γερμανία και η Γαλλία. Η Γερμανία, που δεν έχει εκλογές, αλλά κανένας δεν εγγυάται τη σταθερότητα της κυβέρνησης Μερτς μετά την άνοδο της AfD, και η Γαλλία, που έχει βουλευτικές και προεδρικές εκλογές την άνοιξη, με τη Μαρίν Λεπέν να προηγείται στις δημοσκοπήσεις. Η Γερμανία είναι η μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης και η τρίτη μεγαλύτερη στον κόσμο. Που σημαίνει πως ό,τι συμβαίνει στο Μακλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, την επί 30 χρόνια εκλογική περιφέρεια της Ανγκελα Μέρκελ, αφορά όλη την Ευρώπη, όχι μόνο πολιτικά, αλλά και για λόγους ασφάλειας της ΕΕ και συνοχής του ΝΑΤΟ, δεδομένου και του τεράστιου εξοπλιστικού προγράμματος που έχει ενεργοποιήσει. Η AfD είναι ευρωσκεπτικιστικό και φιλορωσικό κόμμα, όπως και το Die Linke που κέρδισε στο Βερολίνο.

Στη Γαλλία, όλοι ελπίζουν σε μια πολιτικά εξημερωμένη Λεπέν, η οποία όμως έχει υποσχεθεί να περικόψει σημαντικά το μεγάλο μερίδιο συνεισφοράς της χώρας της στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό και να σταματήσει τη βοήθεια στην Ουκρανία. Αν κερδίσει τις εκλογές, οι εξελισσόμενες διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό θα γίνουν επίπονες.

Σε αυτά να προστεθούν η πίεση του ακροδεξιού κόμματος Εθνικό Μέλλον στην Τζόρτζια Μελόνι, που δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε εκλογές την Ιταλία πριν από τη λήξη της θητείας της το φθινόπωρο του 2027, η θερινή εκλογική αναμέτρηση στην Ισπανία, όπου δεν αποκλείεται να σχηματίσουν κυβέρνηση το Λαϊκό Κόμμα και το ακροδεξιό Vox, αν επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις και οι επίμονες φήμες για παραίτηση της Κριστίν Λαγκάρντ πριν από τη λήξη της θητείας της, με τη διαδικασία διαδοχής της να περνάει από το Eurogroup.

Σε αυτή την κινούμενη άμμο θα αναλάβει η Ελλάδα την προεδρία της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027, με μια φρεσκοεκλεγμένη κυβέρνηση.

Η τωρινή κυβέρνηση δημοσιονομικά βρίσκεται σε καλύτερη κατάσταση από άλλες ισχυρότερες χώρες. Μέχρι στιγμής έχει μοιράσει 800 εκατομμύρια ευρώ σε επιδόματα, δηλαδή 0,25% του ΑΕΠ, χωρίς να περιλαμβάνονται σε αυτά οι εξαγγελίες της ΔΕΘ και η επιδότηση καυσίμου στην αντλία, και είναι τρίτη στην Ευρώπη πίσω από την Ισπανία και τη Σουηδία. Η Γερμανία, π.χ., έχει δώσει 0,03% του ΑΕΠ της σε μέτρα. Μπορεί όμως να μείνει στον αφρό όταν οι άλλοι βυθίζονται; Κυρίως, όμως, όταν οι πολίτες της δεν πείθονται ότι τα μέτρα είναι επαρκή;

Οι δημοσκοπήσεις και οι μετρήσεις που κάνει το Μέγαρο Μαξίμου ταυτίζονται σε κάτι σημαντικό. Οι πολίτες δεν εμπιστεύονται τις εξαγγελίες για το μέλλον, ενδιαφέρονται μόνο πώς θα αντιμετωπίσει η κυβέρνηση τα άμεσα καθημερινά τους προβλήματα. Επίσης, δεν πιστεύουν τις εξωπραγματικές υποσχέσεις, όπως αυτές του 2015, κάτι που αφορά και τα κόμματα της αντιπολίτευσης. Ο καμβάς του εκλογικού σώματος έχει πολλές μαύρες τρύπες, οι οποίες δεν καλύπτονται με μπαλώματα. Ενα κομμάτι νέων ψηφοφόρων είναι χαμένο για το πολιτικό σύστημα και κατευθύνεται προς τον Κασιδιάρη. Ψηφοφόροι της ομάδας 35-50 ετών, που είτε θέλουν να φύγουν από το πατρικό τους και δεν μπορούν είτε έχουν ασήκωτες οικογενειακές υποχρεώσεις, γύρισαν την πλάτη στη ΝΔ. Το ίδιο και πολλοί ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες. Στα θέματα καθημερινότητας και οικονομίας η κυβέρνηση χωλαίνει σταθερά εδώ και έναν χρόνο, με τα ποσοστά δυσαρέσκειας να φθάνουν το 65% και το 76% αντιστοίχως.

Τα ποσοστά δεν είναι το κύριο στοιχείο που απασχολεί το επιτελείο του Κυριάκου Μητσοτάκη. Αυτό που τους προβληματίζει είναι η διάθεση όλο και μεγαλύτερου ποσοστού ψηφοφόρων να τιμωρήσουν τον Πρωθυπουργό με ποινή την επιβολή κυβερνητικού εταίρου για να τον ελέγχει. Δεν θέλουν πλέον μονοκομματική κυβέρνηση. Ο κ. Μητσοτάκης επιμένει στην αυτοδυναμία, αλλά, σύμφωνα με πληροφορίες, δεν απέχει από κλειστές συζητήσεις, στις οποίες τίθεται το ερώτημα μήπως θα ήταν σκόπιμο, αν δεν πετύχει τον στόχο του, να εξαντλήσει τις πιθανότητες σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας και να μην προκαλέσει αμέσως δεύτερες εκλογές. Προτιμητέος εταίρος ο Νίκος Ανδρουλάκης, στη μεγάλη ανάγκη και ο Κυριάκος Βελόπουλος, όμως για να απευθυνθεί στο ΠαΣοΚ πρέπει αυτό να είναι τρίτο κόμμα, για να μπορεί να πιεστεί. Αν είναι δεύτερο κόμμα θα αρνηθεί. Αυτή τη στιγμή το τοπίο είναι θολό, καθώς ο Αλέξης Τσίπρας προηγείται δημοσκοπικά, αλλά δεν ξεπετάγεται, και η απόσταση από το ΠαΣοΚ μειώνεται. Το άλλο μεγάλο ζητούμενο είναι το εκλογικό δίλημμα. Το ένα συστατικό του θα είναι η σταθερότητα, που από μόνη της, λένε οι γνώστες των εσώτερων συζητήσεων, δεν αρκεί. Ποιο θα είναι το άλλο συστατικό του μείγματος που και θα πείθει και δεν θα έρχεται σε αντίθεση με τα ελλείμματα της οκταετούς διακυβέρνησης; Ακόμα δεν έχει βρεθεί. Τα ελληνοτουρκικά είναι παρακινδυνευμένη επιλογή, πέρα από τους προφανείς λόγους, και γιατί η κοινωνία εμφανίζεται τριχοτομημένη. Αλλοι προτιμούν τα ήρεμα νερά, άλλοι θέλουν σύγκρουση με τους γείτονες και άλλοι τρέμουν μήπως προκληθεί, ακόμα και από ατύχημα, πόλεμος. Πώς θα απαντήσει σε όλα αυτά μια κυβέρνηση ήδη εξαντλημένη;

TO BHMA