Ιδιωτικά Πανεπιστήμια: Τι οδήγησε στην ακύρωση των τριών αδειών

 Κυριακή, 16 Αυγούστου, 2026

Άγγελος Αλεξόπουλος

ΣτΕ για μη κρατικά πανεπιστήμια: Τι αλλάζει μετά την ακύρωση των τριών αδειών

Ο καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Παναγιώτης Λαζαράτος, που προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, εξηγεί στο «ΒΗΜΑ» τι αμφισβήτησε στη διαδικασία αδειοδότησης των μη κρατικών πανεπιστημίων και ποια θεωρεί ότι είναι η σημασία της απόφασης

Έναν χρόνο μετά τη μεγάλη συζήτηση για τη συνταγματικότητα των μη κρατικών πανεπιστημίων, η δικαστική διαμάχη μεταφέρεται πλέον από το αν μπορούν να λειτουργήσουν στο πώς πρέπει να αδειοδοτούνται, να πιστοποιούνται και να εποπτεύονται.

Το Γ΄ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) ακύρωσε τις άδειες λειτουργίας τριών Νομικών Προσώπων Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης που συνδέονται με τα Keele University, University of York/CITY και Anatolia, καθώς και σχετικές πράξεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών.

Πίσω από τη δικαστική εξέλιξη βρίσκεται η προσφυγή του Παναγιώτη Λαζαράτου, καθηγητή Διοικητικού Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών. Μιλώντας στο ΒΗΜΑ, ο κ. Λαζαράτος θέτει εξαρχής ένα κρίσιμο όριο στην ανάγνωση της απόφασης. «Για να μπούμε σε πολλές λεπτομέρειες, καλό θα είναι να έχουμε μπροστά μας την απόφαση», σημειώνει. Και κυρίως διευκρινίζει ότι η κρίση του ΣτΕ δεν ισοδυναμεί με δικαστική αξιολόγηση της ακαδημαϊκής ποιότητας των συγκεκριμένων πανεπιστημίων. «Το ΣτΕ δεν μπορεί να ελέγξει την ποιότητα των προγραμμάτων», λέει. Το ζήτημα, κατά τον ίδιο, ήταν το νομικό και κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε ο έλεγχος. «Με δύο λόγια, οι κανόνες δικαίου επί τη βάσει των οποίων έγινε ο έλεγχος της ποιότητας ήταν ανεπαρκείς. Μέχρι εκεί μπορούσε να ελέγξει το ΣτΕ και αυτό έκανε», αναφέρει ο κ. Λαζάρατος.

Από τη συνταγματικότητα στην εφαρμογή

Η νέα απόφαση έρχεται μετά την προηγούμενη κρίση της Ολομέλειας του ΣτΕ για τον ίδιο τον θεσμό. Στις 24 Οκτωβρίου 2025 δημοσιεύθηκε η απόφαση 1918/2025 της Ολομέλειας, με την οποία κρίθηκε ότι το Σύνταγμα δεν αποκλείει, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει το θεσμικό πλαίσιο, τη λειτουργία στην Ελλάδα παραρτημάτων αλλοδαπών πανεπιστημίων.

Για τον κ. Λαζαράτο, εκείνη η απόφαση αποτελεί την αφετηρία — όχι το τέλος — του ελέγχου. «Από τη στιγμή που πιστοποιήθηκε από το ΣτΕ η συνταγματικότητα του θεσμού, αυτό είναι το πρώτο βήμα», λέει. Το επόμενο, κατά τον ίδιο, είναι η διασφάλιση υψηλών προδιαγραφών κατά την εφαρμογή του νόμου. «Πρέπει να φτιάχνουν προγράμματα σπουδών τα οποία να μην κρίνονται στο πόδι» αναφέρει χαρακτηριστικά.

Τι αμφισβητήθηκε

Η προσφυγή, όπως την περιγράφει ο κ. Λαζαράτος, δεν στηρίχθηκε σε έναν μόνο λόγο. Οι αιτιάσεις αφορούσαν το κανονιστικό πλαίσιο της ΕΘΑΑΕ, τον τρόπο πιστοποίησης των προγραμμάτων, τη συγκρότηση και λειτουργία των επιτροπών αξιολόγησης, αλλά και κτιριακά ζητήματα. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι οι διαδικασίες πραγματοποιήθηκαν υπό ασφυκτική χρονική πίεση.

«Ελήφθησαν αποφάσεις από την ΕΘΑΑΕ ταχύτατα, μαζικά», αναφέρει, επαναλαμβάνοντας ότι κατά την άποψή του δεν υπήρξε ο χρόνος που απαιτεί ένας τόσο σύνθετος έλεγχος. Στο επίκεντρο των προσφυγών βρέθηκε και το κατά πόσο τα κριτήρια πιστοποίησης ήταν επαρκώς συγκεκριμένα ώστε να μπορούν να αποτελέσουν ασφαλή βάση για την αξιολόγηση των προγραμμάτων.

Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο η δικαστική κρίση αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Το ΣτΕ δεν υποκαθιστά την αρμόδια αρχή για να αποφανθεί αν ένα πρόγραμμα είναι «καλό» ή «κακό». Ελέγχει εάν η διαδικασία και οι κανόνες πάνω στους οποίους βασίστηκε η αξιολόγηση πληρούν τις απαιτήσεις της νομιμότητας.

Κτίρια, έλεγχοι και αμεροληψία

Στις αιτήσεις ακυρώσεως τέθηκαν, σύμφωνα με τον κ. Λαζαράτο, και ζητήματα που ξεπερνούσαν την ακαδημαϊκή δομή των προγραμμάτων: αίθουσες διδασκαλίας, εγκαταστάσεις, πολεοδομικές προϋποθέσεις και ζητήματα ασφαλείας.

Η σημασία αυτής της διάστασης είναι ότι η αδειοδότηση ενός πανεπιστημιακού παραρτήματος δεν εξαντλείται στο πρόγραμμα μαθημάτων ή στα βιογραφικά του διδακτικού προσωπικού. Περιλαμβάνει και την απόδειξη ότι υπάρχουν οι υποδομές στις οποίες το πρόγραμμα μπορεί πράγματι να υλοποιηθεί.

Ο κ. Λαζαράτος επιμένει ότι οι σχετικοί έλεγχοι δεν είχαν ολοκληρωθεί με την απαιτούμενη πληρότητα όταν χορηγήθηκαν οι άδειες.

Οι αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος αφορούν διαφορετικές πλημμέλειες ανά περίπτωση, μεταξύ των οποίων ζητήματα συμμόρφωσης προς παρατηρήσεις κτιριολογικών ελέγχων, αλλά και ζήτημα αμεροληψίας κατά τη διαδικασία αξιολόγησης. Αυτό έχει σημασία και για έναν ακόμη λόγο: το ΣτΕ δεν υιοθέτησε συλλήβδην κάθε αιτίαση των προσφυγών. Εξέτασε συγκεκριμένους λόγους και έκρινε τη νομιμότητα συγκεκριμένων σταδίων της διαδικασίας.

Γιατί απέσυρε την προσφυγή για το UNIC Athens

Αρχικά η δικαστική κίνηση του κ. Λαζαράτου αφορούσε και την τέταρτη άδεια του πρώτου κύκλου, εκείνη του University of Nicosia / UNIC Athens. Περίπου έναν μήνα πριν από τη δικάσιμο, όμως, παραιτήθηκε από τη συγκεκριμένη αίτηση.

Όπως εξηγεί στο «Βήμα», η απόφαση ελήφθη μετά τη μελέτη του σχετικού φακέλου. Εκτίμησε ότι τα προβλήματα που είχε αρχικά εντοπίσει είχαν σε σημαντικό βαθμό αντιμετωπιστεί και ότι τα προγράμματα είχαν υποβληθεί σε μεγαλύτερη επεξεργασία και εποπτεία. «Ο λόγος ήταν ότι, μελετώντας τον φάκελο, είδα ότι εκεί τα προγράμματα σπουδών τα είχαν επιμεληθεί περισσότερο», αναφέρει.

Για τον ίδιο, η κίνηση αυτή αποτυπώνει και τη στόχευση της συνολικής προσφυγής. «Δεν το κάνω αυτό ούτε για προσωπικούς λόγους ούτε για προβολή», λέει στο «Βήμα».

Τι αλλάζει τώρα

Η σημασία των νέων αποφάσεων βρίσκεται τελικά στη σχέση ανάμεσα στις δύο δικαστικές κρίσεις. Η Ολομέλεια του ΣτΕ άνοιξε τον δρόμο για τη λειτουργία παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Ελλάδα εντός του νέου θεσμικού πλαισίου. Το Γ΄ Τμήμα έρχεται τώρα να υπενθυμίσει ότι η συνταγματική δυνατότητα λειτουργίας τους συνοδεύεται από συγκεκριμένες απαιτήσεις ως προς την αδειοδότηση, την πιστοποίηση και την εποπτεία.

Ο κ. Λαζαράτος δηλώνει ότι αυτός ήταν εξαρχής ο σκοπός της προσφυγής του. «Η πρόθεσή μου δεν ήταν τίποτα άλλο», λέει. Η απόφαση, κατά την εκτίμησή του, μπορεί να οδηγήσει «στη βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου και άρα του επιπέδου σπουδών στα ιδιωτικά πανεπιστήμια», με σωστά προγράμματα, προσωπικό, εγκαταστάσεις και υποδομές. Και συνοψίζει το διακύβευμα ως εξής: «Σημασία έχει και η ιδιωτική παιδεία να έχει εχέγγυα και σωστή κρατική εποπτεία».

Υπουργείο Παιδείας για ΣτΕ

Σε ανακοίνωσή του, το Υπουργείο Παιδείας αναφέρει ότι οι σημερινές αποφάσεις του Γ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας επιβεβαιώνουν τη συνταγματικότητα του θεσμικού πλαισίου για τα Νομικά Πρόσωπα Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης και αφορούν επιμέρους ζητήματα εφαρμογής και διοικητικής διαδικασίας, όπως τα κριτήρια πιστοποίησης των προγραμμάτων σπουδών, τη σύνθεση επιτροπής αξιολόγησης και την έκδοση της απαιτούμενης διαπιστωτικής πράξης.

Το υπουργείο σημειώνει ότι θα προχωρήσει, σε συνεργασία με τους αρμόδιους φορείς, στις αναγκαίες ενέργειες για την πλήρη συμμόρφωση με τις αποφάσεις του ΣτΕ, με στόχο παράλληλα τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των φοιτητών και την απρόσκοπτη συνέχιση των σπουδών τους. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει, «το ακαδημαϊκό έτος δεν θα χαθεί για κανέναν φοιτητή».

Χρονολόγιο

• 24 Οκτωβρίου 2025: δημοσιεύεται η απόφαση 1918/2025 της Ολομέλειας του ΣτΕ για τη συνταγματικότητα του νέου θεσμικού πλαισίου.
• Φθινόπωρο 2025: ο Παναγιώτης Λαζαράτος προσβάλλει τις τέσσερις άδειες του πρώτου κύκλου αδειοδότησης και τις σχετικές πράξεις πιστοποίησης προγραμμάτων σπουδών.
• Τέλη 2025: οι αρχικές αιτήσεις συμπληρώνονται, καθώς αποκτά πρόσβαση σε περισσότερα στοιχεία των φακέλων. Ο ίδιος αναφέρει ότι οι λόγοι ακυρώσεως ξεπέρασαν τους 25 για κάθε περίπτωση.
• Περίπου έναν μήνα πριν από τη δικάσιμο: αποσύρει την αίτηση που αφορούσε το University of Nicosia / UNIC Athens.
• 13 Αυγούστου 2026: γίνεται γνωστή η ακύρωση των τριών αδειών και των σχετικών πιστοποιήσεων από την επταμελή σύνθεση του Γ΄ Τμήματος του ΣτΕ.
• TO BHMA