Μπορείτε να διαγράψετε το ψηφιακό σας αποτύπωμα; – Οι ειδικοί απαντούν στα ΝΕΑ

  Παρασκευή, 19 Ιουνίου, 2026

Νομικοί, αστυνομικοί και ακαδημαϊκοί εξηγούν γιατί είναι πρακτικά αδύνατο να διαγράψουμε την παρουσία και τη δραστηριότητά μας από τους δαιδαλώδεις διαδρόμους του Ιντερνετ

Αν ποτέ δοκιμάσετε να αναζητήσετε το όνομά σας στο Διαδίκτυο, ίσως εκπλαγείτε από τα αποτελέσματα. Κι αυτό διότι δεν αποκλείεται να εμφανιστούν προσωπικές πληροφορίες τις οποίες είχατε κάποτε δώσει σε κάποια ιστοσελίδα ή πλατφόρμα.

Η συνολική μας δραστηριότητα στο Ιντερνετ – από τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης που χρησιμοποιούμε μέχρι τις ιστοσελίδες που επισκεπτόμαστε και τα cookies που αποδεχόμαστε – δημιουργούν το λεγόμενο «ψηφιακό αποτύπωμα». Οπως δε εξηγούν ειδικοί στα «ΝΕΑ», αυτό είναι αδύνατο να διαγραφεί τελείως – τα ίχνη του χάνονται κάπου ανάμεσα στους δαιδαλώδεις διαδρόμους μηχανών αναζήτησης, στη «μνήμη» εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης και στους διακομιστές (servers) μεγάλων πλατφορμών.

Υπάρχουν, βέβαια, ορισμένα βήματα για να μειώσουμε τις διαθέσιμες online πληροφορίες, αλλά το να «εξαφανιστούμε» τελείως είναι μάλλον ανέφικτο. Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Το πρώτο στάδιο είναι να αναγνωρίσουμε τι δεδομένα μας μπορεί να υπάρχουν διάσπαρτα στο Διαδίκτυο. Σύμφωνα με τον δικηγόρο και εκτελεστικό διευθυντή της Homo Digitalis, Λευτέρη Χελιουδάκη, εταιρείες όπως η Google και η Meta συλλέγουν δεδομένα για κάθε χρήστη.

«Αυτά μπορεί να είναι οι φωτογραφίες που ανεβάζουμε, οι συνομιλίες, το πού κάνουμε like αλλά και το τι είδους περιεχόμενο καταναλώνουμε, μέχρι και το για πόσα δευτερόλεπτα παρακολουθούμε ένα βίντεο», λέει. Είναι όμως νόμιμο αυτό; «Είναι μέσα στην πολιτική τους. Λένε ότι δεν θα πάρουν από μόνοι τους προσωπικά σου δεδομένα, αλλά θα συλλέξουν στοιχεία βάσει της συμπεριφοράς σου». Αυτό γίνεται για δύο λόγους: «Αρχικά για να μας “εθίσει” στο περιεχόμενό της η εκάστοτε πλατφόρμα.

Ετσι θα μένουμε σε αυτήν περισσότερο χρόνο και αυτό είναι κάτι που μπορεί να πουλήσει ως στατιστικό στις διαφημιστικές εταιρείες. Δεύτερον, για να πουλήσει αυτά τα στοιχεία σε “μεσάζοντες πληροφοριών”. Τα δεδομένα μας είναι ουσιαστικά το επιχειρηματικό τους προϊόν», προσθέτει ο δικηγόρος.

Το άλλο συνθετικό στοιχείο της λεγόμενης «βιομηχανίας δεδομένων» είναι τα cookies, τα οποία διάφορες ιστοσελίδες μάς ζητούν να αποδεχθούμε όταν τις επισκεπτόμαστε. «Η νομοθεσία υπαγορεύει ότι όταν κάποιος θέλει να συλλέξει τα δεδομένα σου από το τερματικό (τη συσκευή) πρέπει να πάρει τη συγκατάθεσή σου. Αν πατήσουμε “αποδοχή όλων”, συλλέγονται πληροφορίες και για τις σελίδες που επισκεφθήκαμε μετά. Εμπλουτίζεται έτσι το ιντερνετικό μας προφίλ, που στη συνέχεια βγαίνει στο σφυρί», σημειώνει ο Λ. Χελιουδάκης.

Αν διαγράψω τους λογαριασμούς μου;

Σύμφωνα με τον ίδιο, ακόμα και αν προχωρήσουμε σε διαγραφή όλων των προφίλ στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, η «διαδικτυακή μας περσόνα» συνεχίζει να πωλείται, «σκιαγραφώντας» τον εκάστοτε χρήστη (ηλικία, γλώσσα, χώρα κατοικίας κ.λπ.). «Οι εταιρείες λένε ότι εφόσον δεν μπορεί να ταυτοποιήσει συγκεκριμένα κάποιον μοναδικό χρήστη, αυτές οι πληροφορίες είναι εμπορικά και όχι προσωπικά δεδομένα και επομένως δεν παραβιάζεται ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία των Δεδομένων (GDPR). Αυτό είναι κάτι που δεν αλλάζει με τα διαθέσιμα νομικά εργαλεία», λέει.

«Πολλές πληροφορίες για εμάς έχουν και οι μηχανές αναζήτησης και τα εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιούμε», επισημαίνει από πλευράς του ο Χρήστος Ξενάκης, καθηγητής Κυβερνοασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Πειραιώς. Οπως εξηγεί, τέτοια εργαλεία διατηρούν μια γνώση επί του ψηφιακού αποτυπώματος που τους αφήνουμε, π.χ. για τις ερωτήσεις και τις «συζητήσεις» που κάνουμε μαζί τους.

Αν, παρ’ όλα αυτά, κάποιος αποφασίσει ότι θέλει να γίνει «αόρατος» στο Διαδίκτυο, πρέπει να ακολουθήσει μια «επίπονη και χρονοβόρα» διαδικασία, σύμφωνα με τον καθηγητή Χ. Ξενάκη. Αρχικά θα πρέπει να κλείσει όλους τους λογαριασμούς σε ψηφιακές πλατφόρμες. Το επόμενο βήμα θα ήταν να βρει όλες τις ιστοσελίδες που τον αναφέρουν και να ζητήσει να «κατέβουν».

Οσον αφορά τις μηχανές αναζήτησης, για ορισμένες υπάρχουν ολοκληρωμένες λύσεις. Για παράδειγμα, η Google έχει την ειδική δωρεάν υπηρεσία «results about you», με την οποία μπορεί να καταγράψει και να διαγράψει τα αποτελέσματα για ένα πρόσωπο. Επιπλέον, υπάρχουν επί πληρωμή υπηρεσίες για συνολική έρευνα και διαγραφή των διαθέσιμων στο Διαδίκτυο προσωπικών δεδομένων. Η πιο σύνθετη διαδικασία έχει να κάνει με τα εργαλεία ΑΙ. Εκεί, ο ενδιαφερόμενος χρήστης πρέπει να κάνει ειδικό αίτημα στις εταιρείες-παρόχους για να σβήσει τα στοιχεία που έχει δώσει, αλλά και τις αναφορές που γίνονται στον ίδιο.

Επειτα, σύμφωνα με τον Λ. Χελιουδάκη, μια τέτοια διαδικασία θα πρέπει να περιλαμβάνει και την αλλαγή των ηλεκτρονικών συσκευών που χρησιμοποιούμε για την πλοήγηση στο Διαδίκτυο, διότι πολλά από τα εμπορικού τύπου δεδομένα που συλλέγονται συνδέονται και με την ίδια τη συσκευή που χρησιμοποιούμε. «Ολες οι εταιρείες υποστηρίζουν ότι υπάρχουν διαδικασίες, αλλά πρέπει να αναρωτηθούμε πόσο χρόνο και προσπάθεια χρειάζεται αλλά και τι αποτελέσματα τελικά θα έχουν», λέει ο Χ. Ξενάκης.

Οπως εξηγεί, είναι ρητά κατοχυρωμένο δικαίωμα των πολιτών να μπορούν να ζητούν τη διαγραφή των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τους αφορούν, εφόσον δεν υφίσταται νόμιμος λόγος να τα κατέχει ο υπεύθυνος επεξεργασίας. «Λέγεται “δικαίωμα στη λήθη” και προβλέπεται στο GDPR».

Ο ρόλος των διωκτικών Αρχών

Η «άλλη πλευρά» της ιστορίας αφορά το κατά πόσο μπορούν να βρουν οι διωκτικές Αρχές έναν άνθρωπο που έχει «εξαφανιστεί» από το Διαδίκτυο. Εμπειρος αξιωματικός της Δίωξης Κυβερνοεγκλήματος της ΕΛ.ΑΣ. εξηγεί στα «ΝΕΑ» ότι εάν ένας χρήστης διαγράψει το προφίλ του από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, για ένα μικρό χρονικό διάστημα, κάποια στοιχεία του – όπως η διεύθυνση IP, το κινητό, η διεύθυνση email κ.ά. – μπαίνουν στο «ψυγείο», προκειμένου να ανακτηθούν και να δοθούν στις Αρχές, αν ζητηθούν.

«Πέρα από αυτό, μπορούμε εμείς να κάνουμε αίτημα στις πλατφόρμες να κρατήσουν αυτά τα δεδομένα, εάν βέβαια κρίνουμε στο πλαίσιο κάποιας έρευνάς μας ότι χρειάζεται, για άλλες 90 ημέρες», λέει από τον 13ο όροφο της ΓΑΔΑ, προσθέτοντας ότι σύμφωνα με τις ίδιες τις πλατφόρμες, ύστερα από αυτό το διάστημα τα δεδομένα διαγράφονται οριστικά.

TA NEA