ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ (AP). Ο Δρ Άντονι Φάουτσι επικαλέστηκε την Πέμπτη Τροπολογία και αρνήθηκε να απαντήσει σε ερωτήσεις γερουσιαστών κατά τη διάρκεια ακρόασης επιτροπής της Γερουσίας, υπό την ηγεσία των Ρεπουμπλικανών, σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίστηκε την πανδημία COVID-19.

Η κίνηση αυτή προσθέτει νέα ένταση στη μακροχρόνια αντιπαράθεση μεταξύ του Φάουτσι και των Ρεπουμπλικανών νομοθετών σχετικά με τον χειρισμό της πανδημίας του κορωνοϊού και τις κατηγορίες ότι είπε ψέματα για την προέλευση της COVID-19, κάτι που ο ίδιος αρνείται.

Ο Φάουτσι επρόκειτο να απαντήσει την Τετάρτη στις ερωτήσεις των νομοθετών, αφού δέχθηκε κλήτευση από τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Ραντ Πολ από το Κεντάκι, ο οποίος εδώ και χρόνια έχει τεταμένη σχέση με τον πλέον συνταξιούχο ειδικό στις λοιμώδεις ασθένειες και πρωτοστάτησε στις προσπάθειες να καταθέσει εκ νέου ενόρκως για τον ρόλο του στην αντιμετώπιση της πανδημίας.

Με την απόφασή του να επικαλεστεί την Πέμπτη Τροπολογία ο Φάουτσι, τουλάχιστον προς το παρόν, αποφεύγει τις εκκλήσεις για δίωξή του σε περίπτωση που θεωρηθεί ότι ψεύδεται. Ωστόσο, ενδέχεται επίσης να εντείνει περαιτέρω τον κομματικό διχασμό που έχει παγιωθεί εδώ και χρόνια σχετικά με την προέλευση και τη διαχείριση της πανδημίας, η οποία κηρύχθηκε από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας τον Μάρτιο του 2020.

Ο Φάουτσι, ο οποίος διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο στην εθνική προσπάθεια αντιμετώπισης της COVID-19, έχει γίνει στόχος όσων εκφράζουν αυτές τις αντιδράσεις. Για τους υποστηρικτές του, ωστόσο, αποτελεί σύμβολο αξιόπιστης επιστημονικής γνώσης.

Στην εναρκτήρια δήλωσή του, ο Φάουτσι δήλωσε ότι ο Πολ έχει «προφανή εμμονή με την έκκληση για τη δίωξή μου».

«Το μόνο συμπέρασμα στο οποίο μπορώ να καταλήξω είναι ότι ο μοναδικός λόγος που με καλεί ενώπιον αυτής της επιτροπής είναι για να με ωθήσει να πω κάτι, οτιδήποτε, που θα δικαίωνε τις επανειλημμένες δημόσιες δεσμεύσεις του ότι θα καταλήξω, όπως ο ίδιος έχει πει, “πίσω από τα κάγκελα”», ανέφερε ο Φάουτσι, προσθέτοντας ότι, παρότι τον στενοχωρεί, ακολουθεί τη συμβουλή του δικηγόρου του επικαλούμενος την Πέμπτη Τροπολογία.

Ο Πολ δημοσιοποιεί μέρος του ημερολογίου του Φάουτσι

Ο Πολ, στην εναρκτήρια τοποθέτησή του, προσπάθησε να υποστηρίξει ότι ο Φάουτσι συνέβαλε στην πρόκληση της πανδημίας COVID-19 εγκρίνοντας χρηματοδότηση για έρευνες σχετικά με μεταλλάξεις ιών και στη συνέχεια συγκάλυψε τη δική του εμπλοκή.

«Αντί για μια συγγνώμη, εδώ και χρόνια αποφεύγετε την ευθύνη», δήλωσε ο Πολ.

Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Γκάρι Πίτερς από το Μίσιγκαν, επικεφαλής της μειοψηφίας στην επιτροπή, χαρακτήρισε την ακρόαση του Πολ κομματική διαδικασία και δήλωσε ότι η συζήτηση εστιάζει στο παρελθόν αντί στις σημερινές προκλήσεις εθνικής ασφάλειας.

Πριν από την ακρόαση, ο Πολ δημοσιοποίησε περισσότερες από 1.000 σελίδες από το προσωπικό ημερολόγιο του Φάουτσι, που καλύπτει τα χρόνια της πανδημίας. Αναφερόμενος σε σημειώσεις σχετικά με τις πρώτες προσπάθειες κατανόησης της εμφάνισης του ιού, ο Πολ έγραψε στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης X ότι όσα «έγραψε ιδιωτικά ο Φάουτσι και όσα είπε στη χώρα είναι δύο διαφορετικές ιστορίες».

Ορισμένες από τις καταχωρίσεις στο ημερολόγιο — συμπεριλαμβανομένης της αβεβαιότητας του Φάουτσι στις πρώτες ημέρες της πανδημίας, όταν επιστήμονες σε όλο τον κόσμο προσπαθούσαν να κατανοήσουν τον νέο ιό και τον καλύτερο τρόπο περιορισμού του πριν δημιουργηθούν εμβόλια — είχαν ήδη παρουσιαστεί στα απομνημονεύματά του το 2024 και σε συνεντεύξεις της εποχής.

Ωστόσο, εξακολουθούν να προσελκύουν την προσοχή όσων κατηγορούν τον Φάουτσι για τις εντολές χρήσης μάσκας, το κλείσιμο σχολείων και άλλες πολιτικές που θεωρούν ότι περιόρισαν τα δικαιώματά τους, την ώρα που εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι πέθαιναν.

Πριν από την ακρόαση, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι σταμάτησε να βασίζεται στον Φάουτσι κατά τη διάρκεια της πανδημίας, επειδή θεωρούσε ότι ο ειδικός έλαβε λανθασμένες αποφάσεις για τις μάσκες, τα lockdown και άλλα ζητήματα.

Σε δήλωσή του, ο δικηγόρος του Φάουτσι, Ντέιβιντ Σέρτλερ, χαρακτήρισε τις κατηγορίες του Πολ «ψευδείς και απαράδεκτες» και ανέφερε ότι «θα εξετάσουμε όλες τις επιλογές για να τον καταστήσουμε υπεύθυνο».

Ο υπουργός Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος πριν αναλάβει δημόσιο αξίωμα ήταν επί χρόνια γνωστός επικριτής των εμβολίων, δήλωσε τη Δευτέρα ότι το υπουργείο του παρέδωσε στην επιτροπή τις καταχωρίσεις του ημερολογίου, οι οποίες δημιουργήθηκαν σε κυβερνητικό υπολογιστή. Είπε σε παρουσιαστή του Fox News ότι θεωρούσε πιθανό ο Φάουτσι να ψευδορκήσει ενώπιον της επιτροπής, γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει σε δίωξη, παρά την προληπτική χάρη που του είχε δοθεί από τον τότε πρόεδρο Τζο Μπάιντεν.

Επιστήμονες έσπευσαν να υπερασπιστούν τον Φάουτσι πριν από την ασυνήθιστη ακρόαση — τη δεύτερη φορά που ο επί χρόνια επιστήμονας των Εθνικών Ινστιτούτων Υγείας (NIH) εμφανίζεται ενώπιον του Κογκρέσου για να συζητήσει την προέλευση της πανδημίας μετά την αποχώρησή του από την κυβέρνηση το 2022. Αν και η πανδημία COVID-19 τον έκανε γνωστό σε εκατομμύρια Αμερικανούς, ο ίδιος είχε ενημερώσει την κοινή γνώμη για πολλές υγειονομικές κρίσεις επί δεκαετίες, όπως ο HIV, ο Έμπολα και οι επιθέσεις με άνθρακα το 2001, ενώ είχε συμβουλεύσει επτά προέδρους.

Επιστήμονες επικρίνουν τις κατηγορίες κατά του Φάουτσι

Σε δημόσια επιστολή, περισσότεροι από 150 ειδικοί στις λοιμώδεις ασθένειες και άλλοι επιστήμονες ανέφεραν ότι «δεν έχει παρουσιαστεί καμία αξιόπιστη απόδειξη που να στηρίζει αυτές τις παράλογες κατηγορίες» και κάλεσαν τους εκλεγμένους εκπροσώπους στο Κογκρέσο «να σταματήσουν αυτά τα κυνήγια μαγισσών».

Το βασικό ζήτημα της ακρόασης της Τετάρτης αναμενόταν να είναι κατά πόσο έρευνα που χρηματοδοτήθηκε από τα NIH στην Κίνα ενδέχεται να έπαιξε ρόλο στην έναρξη της πανδημίας.

Πολλοί επιστήμονες θεωρούν ότι ο ιός πιθανότατα εμφανίστηκε στη φύση και πέρασε από τα ζώα στον άνθρωπο, με την εξάπλωσή του να γίνεται γνωστή όταν εμφανίστηκαν κρούσματα σε αγορά άγριων ζώων στην κινεζική πόλη Γουχάν. Δεν υπάρχουν νέα επιστημονικά στοιχεία που να υποστηρίζουν ότι ο ιός διέρρευσε από εργαστήριο, θεωρία που υποστηρίζει ο Πολ. Μια υποεπιτροπή των Ρεπουμπλικανών που εξέτασε το ζήτημα το 2024 δεν βρήκε στοιχεία που να συνδέουν τον Φάουτσι με παράνομες ενέργειες.

Ο Φάουτσι έχει δηλώσει εδώ και χρόνια ότι παραμένει ανοιχτός και στις δύο θεωρίες, αλλά ότι υπάρχουν περισσότερα στοιχεία που στηρίζουν τη φυσική προέλευση της COVID-19, όπως συνέβη και με άλλους θανατηφόρους κορονοϊούς, μεταξύ αυτών ο SARS και ο MERS, που πέρασαν από τα ζώα στους ανθρώπους.

Οι Ρεπουμπλικανοί έχουν επίσης κατηγορήσει τον Φάουτσι ότι είπε ψέματα σχετικά με το αν η υπηρεσία του χρηματοδότησε έρευνα γνωστή ως gain of function — την πρακτική τροποποίησης ενός ιού σε εργαστήριο για τη μελέτη πιθανών επιπτώσεών του στον πραγματικό κόσμο — σε εργαστήριο της Γουχάν.

Τα NIH χρηματοδοτούσαν επί χρόνια μέσω επιχορηγήσεων τον νεοϋορκέζικο μη κερδοσκοπικό οργανισμό EcoHealth Alliance, ο οποίος χρησιμοποίησε μέρος των χρημάτων για συνεργασία με κινεζικό εργαστήριο που μελετούσε κορωνοϊούς οι οποίοι μεταδίδονται από νυχτερίδες. Ωστόσο, ο όρος gain of function περιλαμβάνει τόσο τη γενική έρευνα όσο και ιδιαίτερα επικίνδυνα πειράματα που ενισχύουν την ικανότητα πιθανών πανδημικών ιών να μεταδίδονται ή να προκαλούν σοβαρή νόσηση στους ανθρώπους. Ο Φάουτσι έχει τονίσει στο παρελθόν ότι αναφερόταν στον ορισμό των επικίνδυνων πειραμάτων και ότι «θα ήταν μοριακά αδύνατο» τα πειράματα με τους ιούς των νυχτερίδων να είχαν οδηγήσει στον ιό της πανδημίας.

ASSOCIATED PRESS, ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ