Η ελιά των Βουβών (ελληνικά: Ελιά Βουβών)

  Τρίτη, 21 Ιουλίου, 2026

Η ελιά των Βουβών (ελληνικά: Ελιά Βουβών) είναι μια ελιά στο χωριό Άνω Βούβες στην δημοτική ενότητα Κολυμβαρίου στην περιφερειακή ενότητα Χανίων, στην Κρήτη, Ελλάδα. Πιθανώς μια από τις παλαιότερες ελιές στον κόσμο, παράγει ακόμα και σήμερα ελιές.

Κοντινό πλάνο του κορμού της αρχαίας ελιάς των Βουβών, που δείχνει τον άδειο κορμό της.

Η ακριβής ηλικία του δέντρου δεν μπορεί να προσδιοριστεί. Η χρήση ραδιοϊσοτόπων δεν είναι δυνατή, καθώς το εσωτερικό του ξύλου έχει χαθεί με την πάροδο των αιώνων, ενώ η ανάλυση των δακτυλίων του δέντρου έδειξε ότι το δέντρο είναι τουλάχιστον 2.000 ετών.  Στο άλλο άκρο της κλίμακας, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο της Κρήτης το έχουν εκτιμήσει ότι είναι τουλάχιστον 4.000 ετών.  

Μια πιθανή ένδειξη της ηλικίας του είναι τα δύο νεκροταφεία της Γεωμετρικής Περιόδου που ανακαλύφθηκαν κοντά στο δέντρο.  Η τρέχουσα έρευνα στην Κρήτη και στο εξωτερικό δείχνει ότι οι προηγούμενες εκτιμήσεις για την ηλικία των ελαιόδεντρων πρέπει να συζητηθούν όσον αφορά την ακρίβειά τους. Δεν υπάρχει ακόμη μια συμφωνημένη επιστημονική μέθοδος για τον προσδιορισμό της ηλικίας των ελαιόδεντρων. Στην περίπτωση της ελιάς Βούβες, θα μπορούσε να είναι πολύ νεότερη από τις προηγούμενες εκτιμήσεις ή ακόμη και παλαιότερη από το αρχαίο δέντρο στο Φοίνιξ (Σφακιά).

Το δέντρο παραμένει παραγωγικό μέχρι σήμερα, έχοντας εμβολιαστεί με την ποικιλία «Τσουνάτι». Ο κορμός έχει περίμετρο 12,5 μ. (41 πόδια) και διάμετρο 4,6 μ. (15 πόδια).

Το 1997, το δέντρο ανακηρύχθηκε προστατευόμενο φυσικό μνημείο και τον Οκτώβριο του 2009, εγκαινιάστηκε το Μουσείο Ελιάς Βούβες σε ένα κοντινό σπίτι του 19ου αιώνα, όπου εκτίθενται τα παραδοσιακά εργαλεία και η διαδικασία καλλιέργειας της ελιάς.  Κλαδιά από το δέντρο χρησιμοποιήθηκαν για την ύφανση στεφανιών νικητών για τους νικητές των Ολυμπιακών Αγώνων της Αθήνας το 2004 και των Ολυμπιακών Αγώνων του Πεκίνου το 2008.