Δευτέρα, 16 Νοεμβρίου, 2026
Η ανάγνωση της Αθήνας, η συζήτηση για έμπρακτες αναγνωρίσεις αξιώσεων και το κλειδί της διατύπωσης
Με στόχο να απεγκλωβιστεί από τα τετελεσμένα της Κάσου, όταν η Τουρκία παρεμπόδισε – λίγο έξω από τα
ελληνικά χωρικά ύδατα – τις έρευνες για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά και προκειμένου να αρθούν οι εκπεφρασμένες αμφιβολίες της Λευκωσίας
περί της βιωσιμότητας του εγχειρήματος (GSI), η Αθήνα αναζήτησε το περασμένο καλοκαίρι, πυρετωδώς, νέο επενδυτή.
Η συμφωνία με τη γαλλική Meridiam σηματοδότησε την
απευθείας εμπλοκή του Παρισιού όχι μόνο στο έργο, αλλά και στις διπλωματικές
διαβουλεύσεις. Η ισορροπία ήταν λεπτή: θα έπρεπε αφενός να ξεπεραστεί η
τουρκική αδιαλλαξία, αφετέρου να τηρηθούν οι «κόκκινες» γραμμές της ελληνικής
κυβέρνησης.
Παραγόμενο αποτέλεσμα των σχοινοτενών διεργασιών, οι οποίες διεξήχθησαν
ατύπως μεταξύ και των τριών μερών, ήταν η κατάθεση της γαλλικής ρηματικής
διακοίνωσης στην Αγκυρα. Διά της note verbale, επίσημου εγγράφου διπλωματικής αλληλογραφίας, άνοιξε ο δρόμος ώστε το «Abeille Marengo» να πλέει σήμερα, ανενόχλητο, επί ελληνικής υφαλοκρηπίδας. Η διακοίνωση, το περιεχόμενο της
οποίας αποτελεί, ευλόγως, αντικείμενο επιστημονικής και κομματικής
αντιπαράθεσης στο εσωτερικό, εκτιμάται είτε μετριοπαθώς ως φόρμουλα «πολιτικής
συνεννόησης» άνευ της οποίας το έργο δεν θα προχωρούσε, είτε ως δυσβάσταχτο
νομικό προηγούμενο, υπέρ των αναθεωρητικών τουρκικών συμφερόντων στην Ανατολική
Μεσόγειο.
Η ανάγνωση της Αθήνας
Σύμφωνα με την ανάγνωση της κυβέρνησης, το πρώτιστο κέρδος για τη χώρα
είναι ότι το αίτημα άδειας ερευνών κατατέθηκε μόνο προς τις ελληνικές αρχές. Εξ
ου και εκδόθηκε μία άδεια, αποκλειστικά από την Αθήνα. Σε συνέχεια αυτού
προστίθεται ότι το γαλλικό πλοίο έλυσε κάβους αμέσως μετά την έκδοση navtex του Υδρογραφικού Σταθμού Ηρακλείου.
Οπως επισημαίνει, δε, ανώτερη διπλωματική πηγή, το μείζον είναι ότι το
γαλλικό αίτημα άδειας συμπεριλαμβάνει περιοχές οι οποίες εμπίπτουν στο παράνομο
τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αρα, επιβεβαιώνονται οι αρμοδιότητες της Ελλάδας, κατ’
επέκταση και τα κυριαρχικά δικαιώματα της χώρας επί της υφαλοκρηπίδας κι εντός
της Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της, τμήμα της οποίας έχει οριοθετηθεί με
την Αίγυπτο. Παραλλήλως ακυρώνεται στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Από την άλλη πλευρά, η Αγκυρα διατυμπανίζει ότι οι έρευνες του «Abeille Marengo» επανεκκίνησαν μόνο αφού δόθηκε η δική της «συγκατάθεση», ως απότοκο της
γαλλικής διακοίνωσης, η οποία επιδόθηκε στις τουρκικές αρχές το απόγευμα της
Παρασκευής 6 Νοεμβρίου. Η Αθήνα απαντά ότι η αντι-navtex της Τουρκίας, άκυρη εκ των πραγμάτων, εκδόθηκε μετά την αναχώρηση του
ερευνητικού από το Ηράκλειο, χωρίς αναφορά σε αδειοδότηση, καθώς ουδέποτε
κατατέθηκε σχετικό αίτημα προς την Αγκυρα.
Εως τότε, δε, το γαλλικό πλοίο είχε ήδη δρομολογηθεί, σύμφωνα με τις
συντεταγμένες της ελληνικής navtex. Περί
«συγκατάθεσης» και όχι άδειας ήταν και το μήνυμα που εξέπεμπε η τουρκική
φρεγάτα προς το «Abeille Marengo», όταν το απόγευμα της περασμένης Πέμπτης το ερευνητικό βγήκε εκτός των
ελληνικών χωρικών υδάτων.
Η νομιμοποίηση διεκδικήσεων
Κυβερνητικό στέλεχος, με άριστη γνώση της υπόθεσης, επισημαίνει ότι «τελικά
η κατάληξη του “θρίλερ” ήταν 90-10 υπέρ της Ελλάδας. Η Τουρκία ξεκίνησε από τη
θέση ότι χωρίς τη δική της άδεια δεν πρόκειται να ολοκληρωθεί το έργο και
τελικά έδωσε απλώς τη “συγκατάθεσή” της».
Στον δημόσιο διάλογο, βεβαίως, καταγράφεται κατά κόρον η άποψη ότι η
κατάθεση της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης στην Αγκυρα νομιμοποιεί εμμέσως
πλην σαφώς τις διεκδικήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων της Τουρκίας στην εν λόγω
περιοχή, το μεγαλύτερο μέρος της οποίας ανήκει σε ελληνική υφαλοκρηπίδα.
Σημειώνεται, επιπλέον, ότι σε περίπτωση προσφυγής στη διεθνή δικαιοδοσία με
αντικείμενο την οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών – ενδεχόμενο το οποίο φαίνεται
εξαιρετικά δύσκολο τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον – η Αγκυρα θα παρουσιάσει αυτήν
ή και άλλες αντίστοιχες διακοινώσεις ως έμπρακτες αναγνωρίσεις των αξιώσεών της
στην Ανατολική Μεσόγειο. Κοντολογίς, η ακολουθούμενη πρακτική των Γάλλων, με τη
σύμφωνη γνώμη της Ελλάδας, δίνει επιπλέον μέσα στην τουρκική διπλωματία προς
άσκηση πίεσης έναντι των ελληνικών συμφερόντων.
Το περιεχόμενο της διακοίνωσης
Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες, η γαλλική ρηματική διακοίνωση δεν
περιλαμβάνει ακριβείς συντεταγμένες της πορείας του «Abeille Marengo», αλλά δύο σημεία: της εκκίνησης στα ανοικτά της Κάσου, και του
τερματισμού στο όριο της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, απ’ όπου
τίθεται σε ισχύ η navtex της Λευκωσίας. Οσον αφορά το επίδικο, δηλαδή τη δικαιοδοσία και τις
θαλάσσιες ζώνες, το Παρίσι όπως ήταν αναμενόμενο τήρησε ουδέτερη στάση.
Επελέγη, λοιπόν, η διατύπωση ότι «η Γαλλία δεν παίρνει θέση επί διεκδικήσεων
σε επικαλυπτόμενες θαλάσσιες ζώνες».
Η εν λόγω διατύπωση θεωρείται αρνητική για την Αγκυρα, καθώς περιοχές απ’
όπου θα πλεύσει το πλοίο συμπεριλαμβάνονται, παρανόμως, στην τουρκική
υφαλοκρηπίδα, τα όρια της οποίας είναι κατατεθειμένα από τον Μάρτιο του 2020
στα Ηνωμένα Εθνη.
Αντιθέτως, η Ελλάδα έχει αναπτύξει μεν τα απώτατα όρια της δυνητικής
υφαλοκρηπίδας της στον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, με την υποσημείωση όμως
ότι εκκρεμούν οριοθετήσεις με τα γειτονικά κράτη.
Σύμφωνα με το κυβερνητικό επιχείρημα, το συγκεκριμένο σημείο του λεκτικού
της διακοίνωσης λειτουργεί ως «φρένο» για τη δημοσιοποίησή της στην Τουρκία.
Κατά τα λεγόμενα του αντιπροέδρου της κυβέρνησης, Κωστή Χατζηδάκη, ο
υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης θα ενημέρωνε, χθες Σάββατο,
τους πολιτικούς αρχηγούς περί του περιεχομένου της διακοίνωσης.
Φυσικά, το μεγαλύτερο κέρδος για την Αθήνα είναι ότι διά της «πολιτικής
συνεννόησης», με πρωταγωνιστές τους Γάλλους, επετεύχθη η επανεκκίνηση των
ερευνών. Διότι σε αντίθεση περίπτωση, η κυβέρνηση θα ερχόταν αντιμέτωπη είτε με
το οδυνηρό αδιέξοδο εγκατάλειψης του έργου, είτε με σκηνικό «Κάσος 2.0», όπου η
Τουρκία θα προχωρούσε σε στρατιωτικοποίηση της ευρύτερης περιοχής, επικαλούμενη
την απουσία «συγκατάθεσής» της.
«Δεν θα μπορούσε να υπάρξει κάποια καλύτερη εξέλιξη ειδικά εφόσον, όπως όλα
δείχνουν, το πλοίο συνεχίζει ανεμπόδιστο το έργο του. Η μία άδεια από την
Ελλάδα είναι τεράστιο κέρδος» λέει στο «Βήμα»
υψηλόβαθμη κυβερνητική πηγή, με απόλυτη γνώση των διεργασιών στο τρίγωνο Αθήνα
– Παρίσι – Αγκυρα.
Ετερη πηγή, με γνώση του σκεπτικού το οποίο επικρατεί στο Μέγαρο Μαξίμου,
αναδεικνύει ένα επιπλέον κέρδος: είναι η πρώτη φορά που η Κυπριακή Δημοκρατία
συμμετέχει εμπράκτως σε ενεργειακό εγχείρημα στην Ανατολική Μεσόγειο, παρά τις
λυσσώδεις, διαχρονικά, προσπάθειες της Τουρκίας να κρατήσει το νησί
απομονωμένο, προτείνοντας μάλιστα εναλλακτικές διαδρομές μέσω των Κατεχομένων.
Τώρα, βεβαίως, απομένει η Λευκωσία να τηρήσει τις συμβατικές υποχρεώσεις της,
αίροντας τις αμφιβολίες της, οι οποίες αφορούν επιπλέον τις οικονομικές και
τεχνικές παραμέτρους του GSI.
Παρεμβάσεις και πιέσεις
Παρότι η κυβέρνηση διέψευσε τη διαρροή περί αμερικανικής παρέμβασης στους
εμπλεκομένους στον GSI, σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες του «Βήματος» ο επιτετραμμένος της
αμερικανικής πρεσβείας Τζος Χακ είχε εκφράσει, ιδιωτικώς, σε ανύποπτο
χρόνο – πριν αναλάβει καθήκοντα επικεφαλής της αμερικανικής πρεσβείας – την
αμέριστη υποστήριξή του στο έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης, επισημαίνοντας ότι η
Τουρκία τοποθετείται εν αδίκω και δεν νομιμοποιείται να παρεμποδίζει τις
έρευνες.
Ασχέτως της γνωστής αμερικανικής τακτικής των «ίσων αποστάσεων» απέναντι
στις ελληνοτουρκικές διαφορές, ρητή ήταν και η δήλωση του υπουργού Εξωτερικών
των Ηνωμένων Πολιτειών Μάρκο Ρούμπιο υπέρ κάθε εγχειρήματος το οποίο
συμβάλλει στην απεξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια.
Είναι, πάντως, γεγονός, ότι η Αγκυρα δέχτηκε ασφυκτικές πιέσεις, ειδικά από
το Παρίσι, προκειμένου το «Abeille Marengo» να πραγματοποιήσει απρόσκοπτα την ερευνητική δραστηριότητά του στην
Ανατολική Μεσόγειο. Πέραν των σημαντικών έργων που «τρέχει» η Meridiam στην Τουρκία, Παρίσι και Αγκυρα έχουν έλθει εγγύτερα, βελτιώνοντας τη
συνεργασία τους στον αμυντικό τομέα, αλλά και αναζητώντας νέα πεδία συμπράξεων.
Επιπλέον, στην τρέχουσα συγκυρία, και με τον GSI να έχει συγκεντρώσει διεθνώς τα φώτα της δημοσιότητας, η Τουρκία δεν
επιθυμούσε να εμφανιστεί ξανά ως ο spoiler, δηλαδή ως «καταστροφέας», ενός έργου ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Δεν είναι
βέβαια λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι ο Ταγίπ Ερντογάν δεν διακρίνεται
από τέτοιους προβληματισμούς: «Κάτι δίνει, για να πάρει αργότερα κάτι άλλο».
Ως επόμενο σημείο καμπής θεωρείται η προσέγγιση του «Abeille Marengo» στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας.
TO BHMA

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου